Historia rodziny wozów bojowych Ajax jest aż gęsta od kłopotów, które przez lata spędzały sen z powiek brytyjskich urzędników ministerialnych, planistów wojskowych i samych żołnierzy. Były sekretarz obrony Wielkiej Brytanii Ben Wallace stwierdził dwa dni temu, że Londyn powinien był zdecydować się na CV90, a nie nadal stawiać na Ajaxy.

Wpis Wallace’a odzwierciedla szerszą frustrację związaną z przekonaniem panującym w służbach czy w wojsku, że kiedy jakieś programy zostaną już uruchomione, nikt nie będzie mógł ich anulować. Opisał Ajaksa jako przykład tego, jak rozbieżność między niezde­cy­do­wa­niem a możliwościami może prowadzić do marnotrawstwa pieniędzy i powstania luk operacyjnych. W niegodnym pozazdroszczenia położeniu znalazł się też producent pojazdów.

– Ajax był absurdalnym projektem, był zbyt drogi, [łączył] najgorsze przejawy niezde­cy­do­wa­nia i zdolności – napisał Wallace na Twitterze. – Powinniśmy byli kupić CV90 lata temu!

Program modernizacji i zatrzymania w służbie bojowych wozów piechoty Warrior anulowano w 2021 roku po wydaniu 594,6 miliona funtów. Okazało się, że są to pieniądze wywalone w błoto, a obecnie chce zrobić z Warriorów Londyn autonomiczne pojazdy do rozminowania. Miejsce wysłużonych Warriorów miały zająć Boxery, które wprawdzie zakontraktowano, ale pojawia się coraz więcej wątpliwości, czy będą one w stanie spełnić funkcję bojowego wozu piechoty.

W styczniu podczas 25. Międzynarodowej Konferencji Pojazdów Opancerzonych w Farnborough zaprezentowano pierwszy wóz tego typu złożony w pełni w zakładach w Wielkiej Brytanii. Jeśli jednak Boxer nie spełni założeń, pozostawi to wojska brytyjskie z trwałą luką w tym zakresie.

Utrzymanie Konfliktów jako serwisu wolnego od reklam Google to dla nas priorytet. Dzięki Waszemu wsparciu z Patronite i BuyCoffee udało się to do tej pory i chcielibyśmy, aby tak zostało.

Żeby działać bez reklam Google, potrzebujemy 2000 złotych miesięcznie. To próg, który pozwala nam skupić się na pracy. Jeśli chcecie dorzucić swoją cegiełkę, możecie zrobić to przez Patronite.pl lub Buycoffee.to.

Nie spodziewamy się, że każdy będzie nas wspierał finansowo. Ale jeśli zdecydujecie się pomóc, zadbamy o to, by każda złotówka realnie pracowała na rozwój serwisu.

Nasze comiesięczne raporty finansowe możecie przeczytać tutaj.

LIPIEC BEZ REKLAM GOOGLE 63%

Boxera wybrano w 2018 roku w ramach programu Mechanized Infantry Vehicle (MIV) i zamówiono łącznie 623 pojazdy, które mają stać się środkami transportu dla brytyjskich piechurów. W przyszłości będzie można skorzystać z opcji na 800 dodatkowych wozów. Problemy z wprowadzaniem Boxerów do służby i zarzucenie modernizacji Warriorów sprawiają, że coraz częściej – Wallace nie jest tu ewenementem – wskazuje się, że to CV90, mający duży potencjał modernizacyjny, mógłby być lepszą alternatywą wobec Ajaksa.

Holenderski CV9035NL na litewskim poligonie w Podbrodziu.
(US Army / Markus Rauchenberger)

Od 1993 roku wyprodukowano około 1400 egzemplarzy w 17 wariantach. Obecnie są lub wkrótce będą one wykorzystywane w Szwecji, Czechach, Norwegii, Finlandii, Estonii, Ukrainie, Szwajcarii, Danii, Holandii, Norwegii i Słowacji. Jednak obecnie wydaje się, że rozprawianie o możliwości wyboru przez British Army najnowszej wersji Mk IV należy wrzucić do kategorii fantastyki. Londyn zrobił już tak wiele w kwestii Ajaksa (i wydał tyle pieniędzy), że nie zaryzykuje zakupu nowych wozów. Wpis Wallace’a wydaje się obliczony na zbicie kapitału (zwłaszcza że były sekretarz zwraca uwagę, iż odziedziczył program po poprzednikach) i jest pozbawiony wymiaru praktycznego.

Zwolennicy Ajaksa wskazują na niedawne postępy. Ponad 100 pojazdów zostało formalnie przyjętych do służby. Pierwsze dostarczono w styczniu do Królewskiego Korpusu Pancernego i Królewskiej Artylerii – po ośmioletnim opóźnieniu i z bagażem porażek w postaci przekroczo­nych kosztów programu. Wozy dostarczono do trzech kluczowych garnizonów: Królewskich Huzarów Królowej w Tidworth, Lansjerów Królewskich w Catterick i Ośrodka Walki Manewrowej (CMC) w Bovingtonie. Ajax może osiągnąć pełną gotowość operacyjną już w 2026 roku.

Co więcej, na tegorocznych targach DSEI w Londynie General Dynamics pokazało dwa nowe warianty Ajaksa. Pierwszy otrzymał nazwę Aegis (Egida, w mitologii greckiej tarcza boga Zeusa). Załogę będzie stanowić trzech żołnierzy (dowódca, działonowy, kierowca) i maksymalnie ośmiu żołnierzy desantu. Uzbrojenie, którym pozostanie armata kalibru 40 milimetrów, osadzono w bezzałogowej wieży.

Drugim jest Ajax Blackjax, będący demonstratorem technologii wozu nowej generacji, który pozwalał będzie na adaptację nowych rozwiązań i ich testowanie. Opracowane rozwiązania mogłyby znaleźć zastosowanie w kolejnych wariantach rodziny. Blackjax wykorzystuje kompozytowe gąsienice gumowe, zaprojektowane w celu redukcji wibracji i hałasu, a jednocześnie poprawiające mobilność w zróżnicowanym terenie.

Wyposażony jest również w modułowy zintegrowany system ochrony MIPS (Modular Integrated Protection System), brytyjski aktywny system ochrony łączący zestaw czujników Trophy z efektorami Iron Fist. Zmodyfikowano wieżę, dzięki czemu kąt elewacji działa podniesiono do około 85 stopni. To zmodyfikowane mocowanie działa, w połączeniu z armatą CTAS kalibru 40 milimetrów i programowalną amunicją zostało odnotowane przez obserwatorów jako przystosowanie do zadań obrony przeciwlotniczej krótkiego zasięgu.

Demonstrator Blackjax odzwierciedla potencjalny dalszy rozwój platformy, w tym dodatkowe warianty, takie jak pojazd z armatą kalibru 120 milimetrów, moździerz samobieżny, platforma opl krótkiego zasięgu, pojazdy wsparcia logistycznego i opancerzone ambulanse.

Warto zauważyć, że Polska zamierza nabyć 700 ciężkich bojowych wozów piechoty. W postępowaniu wystartuje Huta Stalowa Wola opracowująca nowy niepływający bojowy wóz piechoty Ratel. Jednak duże znaczenie będą mieć zagraniczni konkurenci, w tym niemiecki KF41 Lynx czy południowo­koreański AS21 Redback. Na MSPO 2025 w Kielcach Ajaxa prezentowano na zewnętrznym stoisku, co zwiastuje chęć General Dynamics do wzięcia udziału w postępowaniu. Zakłada się też integrację wozu z krajową wieżą ZSSW-30.

Ministerstwo Obrony Wielkiej Brytanii