Zdobycie Al-Faszir było przełomem w wojnie domowej w Sudanie. Po upadku stolicy Darfuru Północnego Siły Szybkiego Wsparcia zaproponowały obustronne zawieszenie broni. Dotych­cza­sowe działania wskazują jednak, iż czas ten zostałby wykorzystany nie na zapewnienie wsparcia humanitar­nego cywilom, lecz do przegrupowania i dalszej walki. Tymczasem walki w Kordofanie nabierają intensywności.

W rozmowy w sprawie rozejmu zaangażowany jest tak zwany Kwartet Sudański (Egipt, Arabia Saudyjska, Zjednoczone Emiraty Arabskie i Stany Zjednoczone) wspierany przez ONZ, jednak Chartum zdecydowanie odrzuca prezentowane propozycje. Podczas spotkania z ministrem spraw zagranicznych Egiptu Badrem Abd al-Attim i podsekretarzem generalnym ONZ do spraw Pomocy Humanitarnej Tomem Fletcherem przedstawiciele Sudanu nie zamierzają negocjować z Kwartetem. Jako argument podniesiono fakt, że Kwartet Sudański nie jest organizacją formalną i działa jako inicjatywa poza strukturami ONZ.

Siły wojska rządowego i SSW są podobne dlatego obie strony nie zaczną negocjować wierząc w możliwość fizycznego pokonania przeciwnika. Muhji ad-Din Salem, szef sudańskiego ministerstwa spraw zagranicznych, potwierdził jednak, iż mimo braku porozumienia rozmowy z przedstawicielami Egiptu i ONZ przebiegają w atmosferze zrozumienia i współpracy.

Monitorowanie sytuacji w Sudanie jest utrudnione przez problemy z pozyskiwaniem danych. W momencie wkroczenia bojowników SSW w Al-Faszir pozostawało 260 tysięcy mieszkańców. Według szacunków ONZ około 65 tysięcy uciekło. Większość z nich całkowicie zniknęła ze statystyk. Wielu z nich spodziewano się znaleźć w leżącym opodal mieście Tawila, jednak uciekinierzy ze stolicy Darfuru Północnego liczą tam jedynie 6 tysięcy osób.

Darfurczycy, którym udało się uciec, donoszą o porwaniach dla okupu na ogromną skalę. Bojownicy na niektórych szlakach ucieczki zatrzymają grupy cywilów, przesłuchują ich i przetrzymują do czasu zapłaty przez rodzinę okupu. Wykupieni cywile donoszą, że od ich bliskich wymuszono równowartość od 800 do nawet 3 tysięcy USD.

Odkąd rozpoczęliśmy finansowanie Konfliktów przez Patronite i Buycoffee, serwis pozostał dzięki Waszej hojności wolny od reklam Google. Aby utrzymać ten stan rzeczy, potrzebujemy 2000 złotych miesięcznie.

Możecie nas wspierać przez Patronite.pl i przez Buycoffee.to.

Rozumiemy, że nie każdy może sobie pozwolić na to, by nas sponsorować, ale jeśli wspomożecie nas finansowo, obiecujemy, że Wasze pieniądze się nie zmarnują. Nasze comiesięczne podsumowania sytuacji finansowej możecie przeczytać tutaj.

STYCZEŃ BEZ REKLAM GOOGLE 87%

Uchodźcy kierują się w stronę Czadu. Droga w kierunku Adré jest stosunkowo krótka (400 kilometrów, jedna trzecia odległości do Chartumu), lecz bardzo niebezpieczna. Szacuje się, że obecnie granicę w tym miejscu przekracza 50 osób dziennie. Część kieruje się dłuższymi, lecz mniej niebezpiecznymi szlakami na północ. W Czadzie przebywa około 1,4 miliona uchodźców, który nie mogą liczyć na duże wsparcie. Mimo to dla Sudańczyków, którzy automatycznie otrzymują status uchodźcy, przedostanie się do Czadu jest nadzieją na przeżycie. Problemem jest niewystarczające wsparcie ze strony społeczności międzynarodowej. Program wsparcia uchodźców finansowany jest jedynie w około 17%.

Dostęp do danych o skali zbrodni jest utrudniony, jednak to, co dociera do opinii międzynarodowej, budzi grozę. Pramila Patten, specjalna przedstawicielka sekretarza generalnego ONZ do spraw przemocy seksualnej w konfliktach, poinformowała że bojownicy SSW powszechnie stosują przestępstwa seksualne jako metodę zastraszania cywilów. Ten proceder istniał w konflikcie od początku, jednak wraz z upadkiem Al-Faszir i Bary w Kordofanie doszło do eskalacji. Dowódca SSW, generał Mohamed Hamdan Dagalo „Hemedti”, w sierpniu 2023 roku wezwał swoich ludzi do powstrzymania się od przemocy seksualnej, jednak nikt nie spodziewał się, że będzie to coś więcej niż pusta deklaracja.

„Wasze milczenie przyniosło wstyd historii i pozostanie świadectwem czasów, w których świat porzucił swoje człowieczeństwo” – stwierdził gubernator Darfuru Minni Minnawi. Społeczność międzynarodowa nie tylko nic nie zrobiła, aby uratować Al-Faszir, ale przyczyniła się do jego upadku. Stały napływ uzbrojenia, narkotyków i najemników podsycały konflikt. Stojący na czele rządu generał Abd al-Fattah Abd ar-Rahman al-Burhan podkreślił, że palącym problemem jest napływ bojowników finansowanych z zagranicy.

Zbrodnie popełnione przez członków SSW zmobilizowały przedstawicieli diaspory do zorganizowania protestów. Demonstracje w Paryżu, Londynie, Oslo i Dublinie miały na celu zwrócenie uwagi europejskich polityków na sytuację w Sudanie. W Holandii przeprowadzono demonstrację przed siedzibą Międzynarodowego Trybunału Karnego, gdzie wzywano do pociągnięcia do odpowiedzialności przedstawicieli ZEA jako siły aktywnie wspierającej sprawców. Nieco inne nastroje wyrażają Sudańczycy mieszkający na terenie Izraela. Wielu z nich czuje się rozczarowanych dysproporcją tego, jak nagłaśniano sytuację cywilów w Gazie i w Al-Faszir.

Ofensywa w Kordofanie

Od początku wojny cywile mierzą się z całkowitym upadkiem usług publicznych. Jednym z sektorów, które najciężej odczuły konflikt, jest opieka zdrowotna. Wiele szpitali zamknięto lub zniszczono. Ostrzał artyleryjski i wykorzystanie dronów jako środku terroru zbierały krwawe żniwo, a wiele pocisków spadało na placówki medyczne. W Al-Faszir sytuacja wyglądała znacznie gorzej niż w wielu częściach kraju.

28 października bojownicy SSW wkroczyli do sponsorowanego przez Arabię Saudyjską szpital położniczy, który pozostawał otwarty mimo braku dostępu do elektryczności i poważnego problemu z zaopatrzeniem w leki. Placówka ta w styczniu 2025 roku stała się celem ataku SSW za pomocą drona. Zginęło wtedy 70 osób. Tym razem rebelianci dokonali zbrodni na znacznie większą skalę: zamordowano 460 osób. Rebelianci uprowadzili też czworo lekarzy, pielęgniarkę i farmaceutę.

Od kwietnia 2023 roku w całym kraju doszło do 185 ataków na placówki medyczne. Zginęło 1204 osób. Zbrodnia w Al-Faszir skalą przerasta wszystkie dotychczas popełnione przez obie strony. Nawet generał „Hemedti” musiał odnieść się do skali masakry i zapowiedział śledztwo mające na celu ukaranie odpowiedzialnych. Według przedstawicieli Połączonych Sił, koalicji milicji i grup samoobrony współpracujących z rządem, od momentu wkroczenia SSW do Al-Faszir zamordowano ponad 2 tysiące cywilów.

Bojownicy zdają sobie sprawę, że świat powoli zaczyna zwracać uwagę na tragedię Sudańczyków, ale skutek będzie raczej taki, że kolejne zbrodnie będą popełniane w bardziej skryty sposób, a nie, że dobiegną końca. Będą też konieczne operacje medialne mające zabezpieczyć wizerunek SSW.

Operacją tego rodzaju było pokazowe aresztowanie jednego z najbardziej rozpoznawalnych zbrodniarzy – Abu Lulu. Do niedawna był jednym z dowódców polowych odpowiedzialnych za kilkanaście masakr w Al-Faszir. Organy prasowe SSW starają się skierować uwagę na jego postać, aby odciągnąć uwagę od poważniejszych kwestii, takich jak obecność Abd ar-Rahima Dagalo, brata dowódcy, w Al-Faszir, gdy jego podwładni mordowali cywilów. Mimo iż Abu Lulu bez cienia wątpliwości był odpowiedzialny za szereg zbrodni, nie był jedynym. Znacznie lepszą demonstracją byłoby zapanowanie nad samowolnymi działaniami bojowników.

Zdobycie Al-Faszir było dla SSW ogromnym sukcesem strategicznym. Umożliwiło przerzucenie większych sił do Kordofanu i przeprowadzenie ofensywy w kierunku centrum kraju. Zdobycie Bary, miasta kluczowego na linii wschód–zachód, daje możliwość przeprowadzenia dalszych operacji. W Barze trwają prześladowania do złudzenia przypominające wydarzenia w Al-Faszir: bojownicy mordowali osoby podejrzewane o sympatyzowanie z wojskiem i szabrowali domy.

Babnusa w Kordofanie Zachodnim została otoczona przez SSW. Bojownicy prawdopodobnie spróbują powtórzyć niedawny sukces i zmiękczyć obrońców masowym ostrzałem. Zagrożona pozostaje również stolica Kordofanu Al-Ubajjid. Wojsko skoncentrowało w mieście znaczne ilości sprzętu, przygotowując się na ciężkie starcia. Elementem zabezpieczenia była również operacja odbicia Um Dam Hadż Ahmed i Kazgail. Zdobycie obu wsi może oznaczać przygotowania do operacji odbicia Bary.

Henry Wilkins / VOA