Koncern Hindustan Aeronautics Ltd. (HAL) otrzymał od indyjskiego ministerstwa obrony uzgodnione już ponad rok temu zamówienie na dodatkowe dwanaście samolotów bojowych Su-30MKI. Kontrakt ma wartość 135 miliardów rupii (około 6,5 miliarda złotych). Maszyny powstaną na przywróconej do życia linii produkcyjnej w zakładach w Nashiku z użyciem – jak podkreśla resort obrony – 62,6% komponentów pochodzenia indyjskiego.

Su-30MKI jest obecnie fundamentem tamtejszego lotnictwa bojowego. Po dostawie pierwszych pięćdziesięciu egzemplarzy wyprodukowanych w Rosji koncern HAL przystąpił do produkcji licencyjnej 140 maszyn już w 2000 roku. Potem siły powietrzne zamówiły jeszcze czterdzieści w 2007 roku i czterdzieści dwa w 2012 roku. Jak łatwo policzyć, daje to 272 samoloty. Produkcja dobiegła końca w roku 2021.

Szkopuł w tym, że Indie niestety wciąż słyną z wysokiego poziomu awaryjności samolotów i śmigłowców w siłach zbrojnych, a przy tak dużych siłach powietrznych (630 samolotów bojowych różnych typów!) do głosu wyraźnie dochodzi także rachunek prawdopodobieństwa. Na przestrzeni lat w różnych wypadkach Indusi stracili aż dwanaście Su-30MKI. Ostat­niego – w czerwcu tego roku. Samolot rozbił się podczas oblotu poremon­to­wego opodal zakładów w Nashiku. Załoga zdołała się katapultować, nikomu na ziemi nic się nie stało. Dla floty Su-30MKI był to pierwszy zniszczony samolot od stycznia ubiegłego roku.

Jeśli kiedykolwiek się zastanawialiście, czy nas wspierać czy nie – teraz nadszedł moment na decyzję.

Od blisko dwóch lat utrzymujemy się głównie z Waszej hojności i zrezygnowaliśmy z reklam Google. Od kilku miesięcy nasze dochody nie zbliżają się do założonego progu i nasza „poduszka”, z której finansujemy wszystko poza podstawowymi kosztami utrzymania serwera i domeny, się kurczy.

W tym roku byliśmy w Berlinie na ILA i w Kielcach na MSPO. Na przyszły rok też mamy ambitne plany. Tymczasem koszty utrzymania serwisu idą w górę. Zależy nam aby Konflikty dalej były wolne od reklam Google, dlatego prosimy Was o wsparcie.

Jeśli chcecie dorzucić swoją cegiełkę, możecie zrobić to przez Patronite.pl lub Buycoffee.to.

GRUDZIEŃ BEZ REKLAM GOOGLE 67%

Niektóre źródła mówią o jedenastu straconych samolotach, gdyż egzemplarz o numerze bocznym SB050, poważnie uszkodzony w 2014 roku, pierwotnie miał być wyremon­to­wany i przywrócony do służby. Wiadomo jednak, iż przez minione dziesięć lat nie wzniósł się w powie­trze; najpewniej został skani­ba­li­zo­wany (zdjęcie rozbitego SB050 można zobaczyć tutaj). Stąd – dwanaście, nie jedenaście. I dlatego też nowe zamówienie opiewa na dwanaście samolotów; liczbę uzgodniono wcześniej, ale z margi­ne­sem na przyszłe (a dziś już przeszłe) wypadki.

Dla ponownie uruchomionej linii produkcyjnej w Nashiku nie skończy się na produkcji tuzina samolotów w zmodernizowanym standardzie nazwanym na użytek mediów i poli­tyków „Super Suchoj” lub „Super‑30”. Być może będzie to jedynie pierwsza partia, bo w planach jest wypro­du­ko­wa­nie jeszcze dalszych siedem­dzie­się­ciu dwóch egzemplarzy w tej wersji dla czterech eskadr. Innymi słowy: Indie mogą na początku lat 30. dysponować flotą ponad 340 Su-30MKI.

Próbny zrzut BrahMosa z Su-30MKI.
(ministerstwo obrony Indii)

Mimo wszystko trzeba pamiętać, że mówimy o Indiach, gdzie nie tylko przetargi, ale też postępowania bezprzetargowe potrafią się ciągnąć latami i być kilkakrotnie restar­to­wane. Tu zaś przeszkodą może się okazać koszt programu. Niemniej, jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, HAL zapewnia, że realizacja obu zamówień powinna trwać sześć lat, co wydaje się bardzo ambitnym zamierzeniem.

Tu trzeba się na chwilę zatrzymać, aby wyjaśnić nieporozumienie, które krąży w mediach. Z jednej strony mamy bowiem 84 samoloty fabrycz­nie nowe (12 zakon­trak­to­wa­nych plus 72, na które HAL ma apetyt). Z drugiej zaś prowadzona będzie także modernizacja 84 samolotów (już istniejących) do standardu „Super‑30” na przestrzeni piętnastu lat. Mówimy tu o dwóch osobnych przedsię­wzię­ciach, które tylko zbiegiem okolicz­ności dotyczą tej samej liczby maszyn.

„Super-30” ma przede wszystkim otrzymać nową stację radiolokacyjną klasy AESA Uttam Mk. 3 sparowaną z nowym pakietem awioniki (w tym komputerem zarządzania misją) i nowy system walki elektronicznej – wszystko opracowane w Indiach. Uttam Mk. 3 ma zapewnić możliwość jednoczesnego śledzenia do sześć­dzie­się­ciu celów i napro­wa­dza­niu uzbroje­nia na cztery z nich. Obecnie stosowane radary N011M Bars pochodzą jeszcze z lat 80., mogą śledzić maksymalnie szesnaście celów i naprowadzać uzbrojenie na cztery.

Załogi otrzymają do dyspozycji także „szklany kokpit” i nowy układ sterowania fly-by-wire. Obecnie stosowany nie cieszy się bowiem sympatią załóg: uchodzi za niesta­bilny, a niektórzy eksperci mający za sobą służbę w siłach powietrznych nazywają go wręcz wadliwym. Niewykluczone, że bezpośrednio przyczynił się do niektórych wypad­ków. Niemniej jego modernizacja wymagać będzie ścisłego udziału Rosjan.

Dodatkowo przeprowadzona będzie integracja z rodzimymi systemami uzbrojenia, takimi jak pociski powietrze–powietrze Astra Mk 2 i Mk. 3. Te pierwsze rozpoczęły próby w locie w 2022 roku i powinny wejść do służby liniowej za kilka lat. Astra Mk. 3 to dużo bardziej zaawan­so­wany projekt, wciąż będący na wczesnym stadium rozwoju. Ma to być pocisk zdolny niszczyć cele w odległości 300 kilometrów, napędzany silnikiem strumieniowym z naddźwiękową komorą spalania (ramjet) o ciągu regulowanym za pomocą ilości tłoczonego do niej powietrza, podob­nie jak w europejskim Meteorze.

Duże nadzieje wiązane są z kolejnymi wersjami pocisku przeciw­radio­loka­cyj­nego NGARM (New Generation Anti-Radiation Missile) Rudram. W roku 2020 Rudram-1 o zasięgu 150 kilometrów został z powodzeniem przetestowany na Su-30MKI, kolejne wersje – już hiper­so­niczne – Rudram-2 i -3 mają cechować się zasięgiem zwiększonym odpowiednio do 350 i 550 kilometrów. Pierwszą próbę ogniową Rudrama-2 zrealizo­wano w maju tego roku.

Su-30MKI podczas ćwiczeń w RAF Coningsby.
(Alan Wilson, Creative Commons Attribution-Share Alike 2.0 Generic)

Celem całego programu ma być utrzymanie Su-30MKI w eksploatacji do roku 2050. W planach jest więc także integracja „Super‑30” z bezzało­go­wymi apara­tami latającymi w myśl koncepcji manned-unmanned teaming. Trudno jednak powiedzieć, jak miałoby to wyglądać w praktyce i jakie drony mogłyby się stać lojalnymi skrzydłowymi myśliwców załogowych.

W październiku HAL w zakładach w Korapucie przekazał wojskom lotniczym pierwszy z 240 silników AŁ-31FP zamówionych na mocy kontraktu wartego 260 miliardów rupii. W tych silnikach Indusi stosują już 54% części rodzimej produkcji (reszta wciąż pochodzi z Rosji). Oczywiście nowe jednostki napędowe trafią do Su-30MKI w zmoder­ni­zo­wa­nej konfiguracji.

W ubiegłym miesiącu prezes HAL, C.K. Sunil, odwiedził Rosję właśnie po to, aby skonkre­ty­zo­wać współpracę przy produkcji silników dla Su-30MKI i przy innych programach realizowa­nych na rzecz indyjskiego lotnictwa. Moskwa zacięcie walczyła o możliwie największy udział swojego przemysłu w projekcie „Super‑30”, ale klientowi zależało na indyzacji konstrukcji, toteż indyzacja – na tyle, na ile klient jest w stanie ją zorganizować – będzie.

SGT Pete Gammie / Department of Defence