Brytyjskie stowarzyszenie Clyde Naval Heritage (CNH) rozpoczęło desperacką walkę o uratowanie fregaty rakietowej HMS Ambuscade (F172; na zdjęciu tytułowym) przed stocznią złomową lub zatopieniem jako cel ćwiczebny. To ostatni zachowany przedstawiciel typu 21, a zarazem zasłużony weteran wojny o Falklandy. Jednostkę wycofano ze służby w 1993 roku i odsprzedano Pakistanowi, gdzie przez trzy dekady służyła jako PNS Tariq (D181). Planowano powrót Ambuscade do Wielkiej Brytanii, jednak obecnie wydaje się to mało prawdopodobne.
Tariq zakończył służbę w marynarce wojennej Pakistanu 5 sierpnia 2023 roku. Uzgodniono wówczas, że jednostka wróci do portu wojennego Clyde, gdzie zostanie przekształcona w okręt muzeum. Odpowiadać za to – i dalsze utrzymanie fregaty – ma CNH.
Dowództwo pakistańskiej floty podjęło decyzję, aby umieścić okręt w suchym doku w porcie wojennym w Karaczi. We wrześniu 2023 roku oficjalnie ogłoszono plan powrotu fregaty do ojczyzny i podpisano stosowne dokumenty. Uprzednio miała zostać przeprowadzona inspekcja stanu technicznego i konieczne naprawy aby umożliwić transport jednostki.
Fregata miała być ustawiona w Karaczi na barce zanurzalnej lub na pokładzie statku zanurzalnego, skąd miała popłynąć do brytyjskiego portu Clyde. Na przeszkodzie stanęły przede wszystkim kwestie bezpieczeństwa. Transport miał odbyć się przez Kanał Sueski, a tym samym jednostka transportowa musiałaby przejść Morze Czerwone. Jednak właśnie w 2023 i 2024 roku przypadł szczyt ataków ruchu Huti na statki w regionie.

Fregata rakietowa HMS Ambuscade (F172) typu 21 w porcie na Bermudach, 1985 rok.
(Seán Pòl Ó Creachmhaoil, Creative Commons Attribution-Share Alike 2.5 Generic)
Kilkanaście jednostek handlowych zostało uszkodzonych, a kilka zatopionych w wyniku ataków z użyciem dronów i pocisków przeciwokrętowych. W odpowiedzi państwa europejskie i Stany Zjednoczone prowadziły operację, której celem była eskorta statków handlowych i neutralizacja zagrożeń. Szerzej pisaliśmy o tych działaniach w artykułach, z którymi można zapoznać się tutaj.
W świetle tamtejszej sytuacji nikt o zdrowych zmysłach nie podjąłby się transportu zabytkowego okrętu, tym bardziej że liczba specjalistycznych statków i barek zanurzalnych do transportu tego typu ładunków jest po prostu ograniczona.
Jeśli kiedykolwiek się zastanawialiście, czy nas wspierać czy nie – teraz nadszedł moment na decyzję.
Od blisko dwóch lat utrzymujemy się głównie z Waszej hojności i zrezygnowaliśmy z reklam Google. Od kilku miesięcy nasze dochody nie zbliżają się do założonego progu i nasza „poduszka”, z której finansujemy wszystko poza podstawowymi kosztami utrzymania serwera i domeny, się kurczy.
W tym roku byliśmy w Berlinie na ILA i w Kielcach na MSPO. Na przyszły rok też mamy ambitne plany. Tymczasem koszty utrzymania serwisu idą w górę. Zależy nam aby Konflikty dalej były wolne od reklam Google, dlatego prosimy Was o wsparcie.
Jeśli chcecie dorzucić swoją cegiełkę, możecie zrobić to przez Patronite.pl lub Buycoffee.to.
Alternatywą było wytypowanie trasy wokół Afryki, co jednak znacząco wydłużyłoby trasę i podniosłoby koszty. Z kolei wojna między Stanami Zjednoczonymi i Iranem podniosła koszty ubezpieczenia takiego transportu do 2 milionów funtów (około 10,37 miliona złotych). Drugą kwestią było przygotowanie Tariqa do transportu, co miałoby kosztować około 125 tysięcy funtów (około 648 tysięcy złotych). Według stanu na sierpień fundacja CNH wciąż starała się o przyznanie grantu lub pożyczki na pokrycie niezbędnych prac.
Wszystko złożyło się na to, że Tariq od trzech lat pozostaje zadokowany w Pakistanie. Umowa zakładała, że jednostka zostanie usunięta z tamtejszego portu wojennego do 30 września 2026 roku.
PNS TARIQ – PAK GIFT TO UK: #Pakistan to gift last Type-21 Frigate #PNSTariq (D181) [Ex-HMS Ambuscade (F172), fought Falkland War] to #UK. Decommissioning next week (III/IV), 'll be handed-over to UK, 'll be War Museum in #RiverClyde, #Glasgow, #Scotland.
@dgprPaknavy @CaptRNC https://t.co/L5smvQdhJf— FAISAL RAZA KHAN (@frkjournalist) July 30, 2023
CNH skierowała list do admirała Naveeda Ashrafa, szefa sztabu pakistańskiej marynarki wojennej, z prośbą o wydłużenie terminu, w jakim okręt pozostanie w Karaczi, do czasu, aż możliwy będzie bezpieczny transport fregaty. CNH wystosowała też apel do brytyjskiego premiera Andy’ego Burnhama, aby ten ponownie zwrócił się do władz Pakistanu i tamtejszej marynarki wojennej o przekazanie okrętu w ręce organizacji.
W liście argumentowano, że stowarzyszenie nie może narażać na niebezpieczeństwo armatora, wolontariuszy i samego okrętu, a także zwracała uwagę na kwestie finansowe. Do teraz Pakistan nie ustosunkował się do listu, a ostateczny termin minął ponad tydzień temu. CNH ma nadzieję, że brytyjskie władze dojdą do porozumienia z Islamabadem. Niemniej do prośby nie ustosunkował się również brytyjski rząd. Obecnie Tariq stanowi dla Pakistanu problem. Przede wszystkim blokuje suchy dok, w którym mogłyby być serwisowane inne okręty.
Pakistan przejął łącznie sześć zachowanych fregat typu 21, które stopniowo wycofywano w latach 2014–2023. Wszystkie pozostałe jednostki zezłomowano lub zatopiono jako cele podczas ćwiczeń. Jeśli dalej nie uda się osiągnąć porozumienia, podobny los będzie czekał HMS Ambuscade.
Garść historii
Fregaty typu 21, znane również jako typ Amazon, zaprojektowano pod koniec lat 60. XX wieku jako stosunkowo tanie, wielozadaniowe okręty eskortowe dla Royal Navy. Zbudowano osiem jednostek: HMS Amazon (F169; w Pakistanie PNS Babur D182), HMS Antelope (F170), HMS Active (F171; PNS Shah Jahan D186), bohatera naszego artykułu HMS Ambuscade, HMS Arrow (F173; PNS Khaibar D183), HMS Alacrity (F174; PNS Badr D184), HMS Ardent (F184) i HMS Avenger (F185; PNS Tippu Sultan D185). Okręty służyły w Royal Navy w latach 1974–1993.
Sześć fregat sprzedano Pakistanowi po wycofaniu z brytyjskiej służby, natomiast dwie pozostałe, Antelope i Ardent, zatonęły podczas wojny o Falklandy w 1982 roku w wyniku argentyńskich ataków lotniczych. W Pakistanie okręty sklasyfikowano jako niszczyciele typu Tariq. Służyły w latach 1993–2023.
Okręty typu 21 wyróżniały się napędem opartym wyłącznie na turbinach gazowych (układ COGAG – COmbined Gas turbine And Gas turbine), stosunkowo dużą automatyzacją oraz hangarem i pokładem lotniczym przystosowanym do obsługi śmigłowca. Ich uzbrojenie składało się między innymi z armaty automatycznej kalibru 114 milimetrów, rakietowego systemu przeciwlotniczego Sea Cat, a następnie także z pocisków przeciwokrętowych Exocet.
Fregata HMS Ambuscade (F172) została zwodowana 18 stycznia 1973 roku w szkockiej stoczni Yarrow w Glasgow, jako czwarta jednostka typu 21 i pierwsza zbudowana nad rzeką Clyde. Do służby w Royal Navy weszła 5 września 1975 roku. W kolejnych latach uczestniczyła w ćwiczeniach NATO oraz pełniła zadania patrolowe na Atlantyku, Morzu Karaibskim i w rejonie Zatoki Perskiej.
Najważniejszym epizodem w historii fregaty był udział w wojnie o Falklandy w 1982 roku. Okręt eskortował jednostki zespołu zadaniowego, prowadził ostrzał argentyńskich pozycji na lądzie i wspierał działania desantowe. 25 maja wykrył dwa pociski przeciwokrętowe Exocet wystrzelone przez argentyński samolot Super Étendard i użył wabików, jednak pociski obrały za cel transportowiec Atlantic Conveyor, który zatonął 28 maja. W nocy z 13 na 14 czerwca Ambuscade wystrzeliła 228 pocisków z armaty kalibru 114 milimetrów, wspierając brytyjski atak na Wireless Ridge.
W 1993 roku fregatę wycofano ze służby i sprzedano Pakistanowi, gdzie weszła do służby jako niszczyciel PNS Tariq (D181). Przez kolejne trzy dekady służyła w pakistańskiej marynarce wojennej, aż do wycofania w 2023 roku. Jest to jedyny zachowany okręt, który brał udział w wojnie o Falklandy.
