Chiński program budowy okrętów lotniczych nie zwalnia tempa. Przypadająca 1 sierpnia 98. rocznica utworzenia Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej dała okazję, aby pochwalić się osiągnięciami, nawet jeżeli część sukcesów wydaje się mocno naciągana. Kolejne dni przyniosły nowe informacje i materiały wizualne.

Czy samoloty startowały już z Fujiana?

Informacją tygodnia dla obserwatorów chińskiej marynarki wojennej był wyemitowany 31 lipca zwiastun telewizyjnego serialu dokumentalnego poświęconego modernizacji ChALW. Głównym bohaterem jest lotniskowiec Fujian i operujące z jego pokładu statki powietrzne. Leciwe już śmigłowce Z-9 można pominąć. Uwagę przykuwają myśliwce pokładowe J-15T. Na jednym z ujęć widać maszynę tego typu na stanowisku startowym. Deflektor został już uniesiony. Chwilę później nad pokładem lotniskowca przesuwa się cień samolotu.

Lotniskowiec Fujian jest wyposażony w trzy katapulty elektromagnetyczne, odpowiednik amerykańskiego EMALS. Ich testy z użyciem ekwiwalentów masowych przeprowadzono pierwszy raz najprawdopodobniej w listopadzie 2023 roku. Materiał opublikowany przez chińską telewizję rodzi jednak więcej pytań niż odpowiedzi. Pierwsze brzmi: kiedy nagrano materiały wykorzystane w zwiastunie? Najprawdopodobniej w maju tego roku podczas ósmego już wyjścia w morze na próby.

Odkąd rozpoczęliśmy finansowanie Konfliktów przez Patronite i Buycoffee, serwis pozostał dzięki Waszej hojności wolny od reklam Google. Aby utrzymać ten stan rzeczy, potrzebujemy 2000 złotych miesięcznie.

Możecie nas wspierać przez Patronite.pl i przez Buycoffee.to.

Rozumiemy, że nie każdy może sobie pozwolić na to, by nas sponsorować, ale jeśli wspomożecie nas finansowo, obiecujemy, że Wasze pieniądze się nie zmarnują. Nasze comiesięczne podsumowania sytuacji finansowej możecie przeczytać tutaj.

KWIECIEŃ BEZ REKLAM GOOGLE 81%

Drugie pytanie jest bardziej fundamentalne. Czy na pewno przeprowadzono próbne starty z użyciem katapulty? W zwiastunie nie widać samego momentu startu. To zaś rodzi wątpliwości. Samo ujęcie J-15T na stanowisku startowym i cień samolotu na pokładzie to za mało. Sprawnie przeprowadzony start samolotu z użyciem katapulty elektromagnetycznej własnej konstrukcji to niemałe osiągnięcie. Dziwne, że chińska marynarka wojenna nie chwali się nim wprost, zwłaszcza wobec problemów, z jakimi zmagał się EMALS. Można przyjąć za pewnik, że trwają przygotowania do próby, ale czy faktycznie ją przeprowadzono, to inna kwestia.

Kolejne oficjalne materiały opublikowane w następnych dniach nie rozwiały wątpliwości, chociaż można zaobserwować pewną interesującą rzecz. Widać na nich członków załogi prowadzących na pokładzie lotniczym inspekcję FOD (Foreign Object Debris). To rutynowa procedura bezpieczeństwa stosowana na lotniskowcach, lotniskach i lądowiskach w celu wykrycia niewielkich obiektów stanowiących potencjalne zagrożenie dla operacji lotniczych prowadzona przed startami. Znowu można jednak zakwestionować, czy to dowód na start z użyciem katapulty. Załoga mogła równie dobrze trenować, a z całą pewnością można potwierdzić starty śmigłowców z pokładu Fujiana, które również wymagają takiej inspekcji.

Skrzydło pokładowe

Lotniskowiec jest niczym bez samolotów pokładowych. Większe rozmiary w porównaniu z poprzednikami i wyposażenie w katapulty pozwala zaokrętować na Fujianie bardziej zróżnicowane i efektywniejsze skrzydło lotnicze. Prawie na pewno wiadomo, że przyszłym podstawowym myśliwcem pokładowym będzie J-35. Do tej pory najwyższy zaobserwowany numer samolotu tego typu kończył się na 93. Nie oznacza to, że produkcja seryjna idzie już pełną parą. Chińczycy mogą nie trzymać się kolejności w numeracji w celach dezinformacyjnych. Nie ma też pewności, czy maszyny dla sił powietrznych i marynarki wojennej są numerowane w ramach jednej czy różnych serii. Z pewnością można stwierdzić, że widać coraz więcej zdjęć J-35.

Coraz częściej pojawiają się także zdjęcia dwumiejscowego samolotu walki radioelektronicznej J-15D, chińskiego odpowiednika EA-18G Growlera. Maszyna jest wyposażona w cztery zasobniki walki radioelektronicznej, dwa większe zawieszone pod kadłubem i dwa mniejsze na końcówkach skrzydeł. Nie wiadomo jeszcze, czy J-15D może przenosić uzbrojenie takie jak pociski anty­radio­loka­cyjne.

Tutaj można pokusić się o pewne spekulacje. Samolot doczekał się bowiem dwóch wersji, J-15DT przystosowanej do startu za pomocą katapulty i J-15DH pozbawionej takiej możliwości. Ta ostatnia wersja powstała z myślą o Liaoningu i Shandongu, wyposażonych w skocznie startowe. Przy starcie ze skoczni samolot musi mieć zredukowaną masę, podwieszanie pocisków anty­radio­loka­cyj­nych pod J-15DH można więc wykluczyć. W przypadku J-15DT sprawa pozostaje otwarta.

Z obiema wersjami J-15D jest pewien problem. Zasobniki walki radioelektronicznej stosowane w Growlerach mają własne źródła zasilania w postaci turbin powietrznych. Niczego takiego nie widać na chińskich zasobnikach. Albo więc są zasilane z akumulatorów, co zwiększa ich masę, albo pobierają energię od samolotu, co zwiększa obciążenie systemu energetycznego maszyny i może ograniczyć moc wyjściową zasobników i zdolność do maksymalnego wykorzystania wszystkich modułów w danym momencie.

Przybywa również zdjęć pokładowego samolotu wczesnego ostrzegania i kontroli KJ-600. Wiele z tych ujęć jest bardzo udanych. Najwyższy zaobserwowany numer maszyny kończy się na 11.

Wróciła sprawa pokładowego samolotu szkolnego. O kontrakt rywalizują Hongdu JL-10G i Guizhou JL-9G. W czerwcu 2024 roku pojawiła się informacja, że JL-9G przeprowadził manewry touch-and-go na pokładzie Liaoninga lub Shandonga. Zakłady lotnicze z Hongdu pozostawały wyraźnie w tyle. Wydawało się, że JL-10G cały czas pozostaje na etapie makiety.

Sytuacja uległa zmianie 1 sierpnia. Uważni obserwatorzy wypatrzyli w nagraniu ilustrującym reportaż z Hongdu samolot, który może być prototypem JL-10G. Za szeregiem JL-10 widać samolot tego typu z dwoma statecznikami pionowymi zamiast jednego i zdwojonym kołem podwozia przedniego. Pojawiają się nawet spekulacje, że maszyna może być dwusilnikowa. Takie zmiany predysponują samolot do operacji z pokładów lotniskowców, a nawet startów przy pomocy katapulty. Sama skala zmian wyjaśnia natomiast, dlaczego Hongdu tak długo pozostawało w tyle za konkurencją.

Czy ruszyła budowa typu 004?

Cały czas nie ma odpowiedzi na pytanie, czy ruszyła już budowa lotniskowca typu 004. Za pewnik uchodzi, że taki okręt będzie udoskonaloną wersją typu 003, czyli Fujiana, i otrzyma cztery katapulty startowe zamiast trzech. Większość spekulacji dotyczy natomiast napędu. Czy typ 004 będzie lotniskowcem atomowym, czy konwencjonalnym?

Dyskusja nad tym, czy budowa okrętu ruszyła, rozpoczęła się na początku tego roku, gdy w sieci wypłynęły zrobione w maju 2024 roku zdjęcia satelitarne stoczni Xianglujiao w Dalianie dostarczone przez Google Earth. Widać na nich coś, co wygląda na górny moduł sekcji kadłuba ze śródokręcia lotniskowca. Widać nawet rynny pod instalację dwóch katapult elektromagnetycznych. Z kolei obok sekcji stoją makiety myśliwca J-15 i śmigłowca Z-8.

Na świeższych zdjęciach od Google Earth widać, że prace postępują. Jak jednak zwraca uwagę Andreas Ruprecht, jeden z czołowych ekspertów od chińskiego lotnictwa wojskowego, w tym morskiego, rysujący się w suchym doku stoczni Xianglujiao zarys kadłuba wydaje się za krótki jak na superlotniskowiec. Możliwych odpowiedzi jest kilka. Typ 004 może być mniejszy od Fujiana, co jednak nie miałoby wiele sensu. Możliwe też, że chodzi o zupełnie inny typ okrętu. Jednak budowa lotniskowca lekkiego, gdy nie ma się pokładowych samolotów skróconego startu i lądowania, mija się z celem, podobnie jak kolejnego, trzeciego już typu śmigłowcowców, z których jeden jest już wyposażony w katapultę elektromagnetyczną i przystosowany do obsługi ciężkich bezzałogowców. Z odpowiedziami na te pytania trzeba będzie poczekać na postępy prac stoczniowych.

Śmigłowcowce

Święto ChALW było okazją do przedstawienia nowości nieco mniejszego kalibru niż lotniskowce. 1 sierpnia banderę podniósł Hubei, czwarty śmigłowcowiec typu 075. W klipie promocyjnym jednostka występuje w jednym zespole z bliźniaczym Hainanem i czterema okrętami desantowymi-dokami typu 071. Sygnał pod adresem Tajwanu jest jasny.

Swój publiczny debiut, z programem artystycznym włącznie, zaliczył Sichuan, śmigłowcowiec typu 076 zwodowany pod koniec ubiegłego roku. To największa jednostka tej klasy na świecie i jedyna wyposażona w katapultę elektromagnetyczną. Tutaj objawia się istotna zaleta EMALS – możliwość regulowania mocy w znacznie większym zakresie, co pozwala na wyrzucanie w powietrze lżejszych maszyn, takich jak duże bezzałogowce. Sichuan jest w równym stopniu okrętem desantowym, co wyspecjalizowanym lotniskowcem dla dronów.

Pu Haiyang / Xinhua / Alamy Live News