Ze względu na rozległość lub specyficzne ukształtowanie terytoriów jednym z najważniejszych zasobów sił powietrznych państw Azji Południowo-Wschodniej są samoloty transportowe. Najpopularniejsze maszyny to C-130 Hercules i C295. O ile te drugie są młode, o tyle Herculesy występują przeważnie w starszych wersjach. Jeśli nie uwzględniać pięciu C-130J należących do Indonezji, średni wiek Herculesów służących w siłach powietrznych państw ASEAN wynosi ponad 45 lat. Z tego powodu w najbliższych latach wśród krajów tego regionu spodziewane jest wysokie zapotrzebowanie na nowe samoloty transportowe, a rywalizacja o zamówienia będzie ostra.
Dziesięć państw należących do ASEAN dysponuje w tej chwili 80 średnimi i ciężkimi samolotami transportowymi. Najliczniej występują wspomniane C-130, których jest 64. Na drugim miejscu są mniejsze C295 – 22. Są one wykorzystywane przez lotnictwa Brunei, Indonezji, Filipin, Tajlandii i Wietnamu. Ich średni wiek to nieco ponad dziewięć lat.
Największymi klasycznymi samolotami transportowymi w tym regionie świata są A400M. Cztery służą w Malezji, a jeden w Indonezji. Do tego dochodzą latające cysterny. Największą flotą takich maszyn w regionie dysponuje Singapur, posiadający sześć Airbusów A330MRTT i pięć C-130, których podstawowym zadaniem jest nie transport, ale właśnie tankowanie powietrzne. W tej samej roli cztery C-130 są wykorzystywane w Malezji, a jeden w Indonezji. Drugorzędnym zadaniem każdej latającej cysterny jest transport ładunków.
Indonezyjski C-130. Na drugim planie maszyna nowozelandzka.
(Master Sgt. James May / USAF)
Indonezja
Ze względu na archipelagowy charakter jednym z państw najszerzej wykorzystujących samoloty transportowej jest Indonezja. Jest to też kraj, który najwcześniej rozpoczął modernizację swojej floty. Było to spowodowane trzema wypadkami C-130 (2009, 2015 i 2016 roku), w których łącznie zginęło około 250 osób.
W 2019 roku Indonezja zamówiła pięć C-130J, których dostawy zakończyły się w 2024 roku. Od początku są intensywnie wykorzystywane. Już w 2024 roku transportowały pomoc humanitarną do Strefy Gazy, a także na poszczególne wyspy kraju macierzystego. W następnym roku uczestniczyły między innymi w międzynarodowych ćwiczeniach „Super Garuda Shield”, podczas których desantowano z nich spadochroniarzy.
Odkąd rozpoczęliśmy finansowanie Konfliktów przez Patronite i Buycoffee, serwis pozostał dzięki Waszej hojności wolny od reklam Google. Aby utrzymać ten stan rzeczy, potrzebujemy 2000 złotych miesięcznie.
Możecie nas wspierać przez Patronite.pl i przez Buycoffee.to.
Rozumiemy, że nie każdy może sobie pozwolić na to, by nas sponsorować, ale jeśli wspomożecie nas finansowo, obiecujemy, że Wasze pieniądze się nie zmarnują. Nasze comiesięczne podsumowania sytuacji finansowej możecie przeczytać tutaj.
Poza pięcioma nowoczesnymi C-130J Indonezja cały czas utrzymuje w służbie siedemnaście starszych C-130: piętnaście C-130H i dwa C-130B. Średni wiek tej floty to ponad 48 lat, a najstarszy jest jeden z C-130B liczący szacowne 66 lat. W 2024 roku rozpoczął się program modernizacji dziewięciu maszyn. Wymianie podlegają centropłaty i awionika. Prace są realizowane przez PT Dirgantara Indonesia. W osobnym programie modernizacyjnym prowadzonym przez GMF AeroAsia modyfikowanych jest osiem pozostałych C-130. We wszystkich wymienione zostaną centropłaty, a nową awionikę otrzyma siedem egzemplarzy.
Drugi indonezyjski A400M podczas prób w Sewilli w grudniu ubiegłego roku.
(Dinas Penerangan TNI Angkatan Udara)
Częścią programu modernizacji lotnictwa transportowego jest także zamówienie dwóch A400M. Pierwszy został dostarczony w listopadzie zeszłego roku, a drugi ma zostać przekazany w tym roku. Ponadto toczą się negocjacje w sprawie zamówienia czterech dodatkowych maszyn tego typu. Poza transportowymi A400M będą przeznaczone do wypełniania również innych zadań. Indonezja przetestuje na przykład spaletyzowane zestawy do gaszenia pożarów. Ponadto samoloty zostały zamówione z zasobnikami do tankowania w powietrzu. Do czasu dostarczenia pierwszego A400M jedyną indonezyjską latającą cysterną był pojedynczy KC-130B.
Inne państwa
Podstawą malezyjskiej floty samolotów transportowych są cztery A400M i czternaście C-130H. Te pierwsze były dostarczane w latach 2015–2017. Natomiast średni wiek Herculesów wynosi ponad 41 lat. Cztery spośród nich są oddelegowane do pełnienia zadań latających cystern, a piąty – do roli morskiego samolotu patrolowego. Samoloty transportowe odgrywają ważną rolę w malezyjskich siłach zbrojnych umożliwiając szybki przerzut sił i środków przez Morze Południowochińskie do prowincji Sabah i Sarawak na Borneo.
Także Filipiny są w trakcie modernizacji lotnictwa transportowego. Obecnie jego trzon stanowią: jeden C-130B, dwa C-130H i dwa C-130T. Jeden z tych ostatnich został przerobiony na samolot rozpoznawczy. Został wyposażony w radar rozpoznania morskiego Elta Systems ELM-2022ML, optoelektroniczną głowicę obserwacyjną i rozbudowane środki łączności. Eklektyczna flota C-130 jest uzupełniona pięcioma C295.
Uroczystość przekazania Filipinom pierwszego C-130H z zasobów amerykańskich.
(USAF)
W 2023 roku zawarto ze Stanami Zjednoczonymi umowę dotycząca przekazania Manili trzech używanych C-130H. Pierwszy jest już w służbie, a dwa pozostałe mają zostać przekazane w niedługim czasie. W tym samym roku podpisano kontrakt na dostawę trzech nowych C-130J. Mają one być dostarczone w tym roku.
Kolejnym dużym użytkownikiem C-130H jest Tajlandia, dysponująca dwunastoma egzemplarzami w średnim wieku 38 lat. To państwo dba o regularne modernizację swoich maszyn i wyposażyło je między innymi w „szklany kokpit” oraz system ostrzegania o ruchu lotniczym i możliwych kolizjach.
W dokumentach planistycznych z 2020 roku zapisano, że C-130H mają zostać wycofane w latach 2022–2029. Jednak kolejna wersja dokumentu z 2024 roku zmieniła te zapisy i obecnie samoloty mają pozostać w służbie dłużej i ponownie zostaną zmodernizowane. Podstawowym elementem modernizacji będzie wymiana jednostek napędowych. Tajlandzkie samoloty otrzymają silniki Rolls-Royce T56 Series 3.5, co pozwoli na zwiększenie niezawodności, obniżenie kosztów, a tym samym wydłużenie ich służby przynajmniej do 2040 roku.
Wietnam, który przez dekady polegał na wyposażeniu radzieckim, w segmencie samolotów transportowych całkowicie przesiadł się na sprzęt zachodni. W jego flocie znajdują się trzy Airbusy C295 i trzy NC-212, które co prawda są produkowane w Indonezji, ale w rzeczywistości jest to lokalna odmiana C-212 Aviocara. Wietnam planuje dalszą rozbudowę swojej floty transportowej o większe samoloty, ale wybór jeszcze nie został dokonany.
C-130 Hercules sił powietrznych Singapuru.
(USAF)
Brunei dysponuje dwoma C295, a dwa kolejne są zamówione. Ponadto w 2014 roku Stany Zjednoczone zgodziły się na sprzedaż sułtanatowi pojedynczego C-130J, ale do podpisania umowy nigdy nie doszło.
Krajem małym, ale mającym rozbudowane lotnictwo, jest Singapur. Jak wspomnieliśmy, dysponuje on sześcioma latającymi cysternami A330MRTT. Co więcej, tamtejsze lotnictwo blisko współpracuje z Airbusem w kwestii dalszego rozwoju tych samolotów, szczególnie pod kątem wyposażenia ich w system automatycznego tankowania. Flotę latających cystern uzupełnia pięć C-130B/H. Taka sama liczba C-130H jest oddelegowana wyłącznie do zadań transportowych. Średni wiek Herculesów to ponad 52 lata i chociaż samoloty te są utrzymywane w dobrym stanie i poddawane modernizacjom, czas ich służby dobiega końca.
Trzy opcje
Jak widać, głównie ze względu na wiek Herculesów, producenci samolotów transportowych mogą liczyć na duży rynek zbytu wśród państw Azji Południowo-Wschodniej. Z powodów oczywistych samoloty rosyjskie w ogóle nie będą brane pod uwagę. Jak do tej pory także maszyny produkcji chińskiej nie cieszą się dużym zainteresowaniem klientów mających dostatecznie dużo pieniędzy, aby stać ich było na zachodnią konkurencję. W ten sposób wybór zostaje zawężony do trzech maszyn: C-130J, A400M i C-390. Dla państw o mniejszych potrzebach pozostaje C295. C-27J Spartan nigdy nie zdobył w tym regionie popularności. Natomiast jeśli chodzi o wyspecjalizowane latające cysterny, ze względu na cały czas nierozwiązane problemy KC-46 Pegasusa, w zasadzie jedynym wyborem pozostaje A330 MRTT.
Niezależnie od różnic między poszczególnymi krajami wszystkie one poszukują maszyn wielozadaniowych, zdolnych nie tylko do transportowania ludzi i ładunków, ale również gaszenia pożarów, tankowania powietrznego, przewozu ważnych osobistości lub wykonywania zadań rozpoznawczych. Wszystkie z trzech wspomnianych maszyn mogą je wykonywać już teraz lub można je łatwo do nich przystosować. Można zakładać, że o wyborze konkretnych konstrukcji, bardziej niż kiedykolwiek w ciągu kilku ostatnich dekad, w równym stopniu co parametry taktyczno-techniczne będą decydowały względy polityczne. Dostępna jest opcja amerykańska, europejska i z „niezaangażowanej” Brazylii.
Portugalski KC-390.
(Airwolfhound, Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 2.0)
Amerykański C‑130J Super Hercules jest konstrukcją najbardziej sprawdzoną, to samolot ceniony za niezawodność, zdolność do operowania z krótkich i nieutwardzonych pasów oraz szeroki wachlarz wersji specjalistycznych. W porównaniu do obu konkurentów jego ograniczeniem jest mniejsza ładowność i prędkość przelotowa.
Europejski A400M Atlas reprezentuje nowszą generację transportowców, łącząc strategiczny zasięg z taktyczną zdolnością do lądowania w trudnym terenie. Oferuje znacznie większą ładowność i wyższe osiągi w locie w porównaniu z C-130. To jednak konstrukcja bardziej skomplikowana, wymagająca większej infrastruktury i kosztowniejsza w utrzymaniu.
Brazylijski C‑390 Millennium jest najnowszą spośród omawianych konstrukcji. Jako jedyny ma napęd odrzutowy, co może być jego przewagą w określonych zadaniach, na przykład tankowania powietrznego myśliwców. Łączy dobrą ładowność z zaawansowaną awioniką i stosunkowo niskimi kosztami eksploatacji. Nie dorównuje A400M pod względem masy przewożonego ładunku, ale przewyższa C‑130J pod względem udźwigu i prędkości.
