Sztandarowy produkt przemysłu lotniczego Republiki Czeskiej wraca na Kaukaz Południowy. Armenia zamówiła samoloty szkolno-treningowe Aero L-39NG Skyfox. Skala zamówienia nie jest oficjalnie znana, ale na pewno będą to co najmniej trzy egzemplarze, a czeskie źródła mówią o czterech. Nieoficjalnie wiadomo, że Erywań zamówi też partię uzbrojenia, tak aby używać Skyfoxów w roli lekkich samolotów bojowych.

Informację o zamówieniu podał minister obrony Armenii Suren Papikjan, który odbył kilkudniową wizytę u naszych południowych sąsiadów, obejmującą między innymi odwiedziny w zakładach Aero Vodochodów w Odolenej Vodzie pod Pragą (notabene lotnisko zakładowe jest w Vodochodach, ale same zakłady już nie). Ministrowi zaprezentowano egzemplarz z oznaczeniami państwowymi armeńskich wojsk lotniczych.

Na poniższym filmie widać też dwa kolejne egzemplarze (w tym jeden latający) wprawdzie z czeskimi oznaczeniami, ale w nieczeskim malowaniu. Sugeruje to, że zamówienie złożono już wcześniej, a dostawy to kwestia bliskiej przyszłości. Dostawy zasadniczo wykonuje się z oznaczeniami kraju producenta i dopiero na miejscu są one zmieniane na barwy odbiorcy. W ubiegłym miesiącu zakłady wizytował także prezydent Armenii Wahagn Chaczaturian, co tym bardziej dowodzi, że sprawa nie jest świeża.

Zamówienie na L-39NG to jeden z dwóch równoległych początków planowanej od dawna modernizacji i westernizacji armeńskich wojsk lotniczych w następstwie klęski w wojnie z Azerbejdżanem i potężnego rozczarowania Rosją jako orędownikiem i obrońcą. Drugim początkiem jest modernizacja floty śmigłowców poprzez zamówienie sześciu śmigłowców Airbus H145.

Sięgnięcie po nową generację Albatrosów, od dwóch lat znaną pod nazwą Skyfox, to logiczne posunięcie, gdyż Armenia, podobnie jak niemal wszyscy członkowie dawnego Układu Warszawskiego i państwa członkowskie Związku Sowieckiego opierały swój system szkolenia lotniczego właśnie na czeskich Albatrosach. Polska, ze swoimi Iskrami, była tu wyjątkiem. Według raportu Military Balance 2026 wojska lotnicze Armenii posiadają cztery samoloty szkolno-treningowe L-39C Albatros (oraz kilka kolejnych niesprawnych, służących jako rezerwuary części).

Przesiadka z L-39C na L-39NG nie powinna stanowić problemu. Nie wiadomo na razie, czy stare Albatrosy zostaną odesłane na zasłużoną emeryturę czy też stare i nowe L-39 będą służyły ramię w ramię. Bardziej prawdopodobne mimo wszystko jest, że L-39C wkrótce zakończą służbę.

To już drugie zamówienie na L-39NG, o którym dowiadujemy się w tym roku. W czerwcu zamówienie na cztery egzemplarze złożyła Angola. Nie zmaterializowało się za to na razie szeroko zapowiadane zamówienie z Filipin. Może to jednak być tylko kwestią czasu. Ten wyspiarski kraj pilnie potrzebuje nowych samolotów szkolnych.

Jeśli kiedykolwiek się zastanawialiście, czy nas wspierać czy nie – teraz nadszedł moment na decyzję.

Od blisko dwóch lat utrzymujemy się głównie z Waszej hojności i zrezygnowaliśmy z reklam Google. Od kilku miesięcy nasze dochody nie zbliżają się do założonego progu i nasza „poduszka”, z której finansujemy wszystko poza podstawowymi kosztami utrzymania serwera i domeny, się kurczy.

W tym roku byliśmy w Berlinie na ILA i w Kielcach na MSPO. Na przyszły rok też mamy ambitne plany. Tymczasem koszty utrzymania serwisu idą w górę. Zależy nam aby Konflikty dalej były wolne od reklam Google, dlatego prosimy Was o wsparcie.

Jeśli chcecie dorzucić swoją cegiełkę, możecie zrobić to przez Patronite.pl lub Buycoffee.to.

GRUDZIEŃ BEZ REKLAM GOOGLE 69%

Używane tam obecnie SIAI-Marchetti SF.260FH są nie tylko stare (oblot w 1964 roku), ale też coraz mniej liczne. Wczoraj dwa samoloty tego typu zderzyły się w powietrzu, co zakończyło się śmiercią czterech lotników. Jedna maszyna rozbiła się w maju, co też doprowadziło do śmierci dwuosobowej załogi. A trzy samoloty SIAI-Marchetti S.211 formalnie odgrywające rolę maszyn szkolenia zaawansowanego nijak nie są w stanie zaspokoić potrzeb.

W sierpniu 2024 roku rozpoczęły się dostawy nowych L-39 do klientów zagranicz­nych – pierwszy egzemplarz otrzymał Wietnam. Obecnie kraj ten posiada już całą zamówioną flotę 12 maszyn.

Zakończono także dostawy ośmiu Skyfoxów dla LOM Praha (Letecké opravny Malešice). Ta państwowa firma specjalizuje się w naprawach i serwisowaniu samolotów i śmigłowców, zwłaszcza konstrukcji radzieckiej, a także w szkoleniu personelu latającego i naziemnego w centrum szkolenia lotniczego CLV (Centrum leteckého výcviku).

Eksport na Kaukaz Południowy jest jednym z naturalnych kierunków zaintereso­wa­nia Aero Vodochodów. Drugim jest Afryka. To właśnie tam lata (lub nie lata, w zależności od stanu technicznego) jeszcze około 200 starych L-39, a ponieważ większość z nich kiedyś była remontowana lub modernizowana u czeskiego producenta, można wykorzystać istniejące kontakty dla zdobycia zamówień na najnowszą wersję.

Ale nie wszystko idzie tak dobrze, jak sobie to zaplanowało kierownictwo czeskiej fabryki samolotów. Długo wydawało się, że pierwszym nabywcą L-39NG będzie Senegal, który już w 2018 roku miał zamówić cztery maszyny. Niestety ze względu na trudności budżetowe Armée de l’Air Sénégalaise była zmuszona do anulowania zamówienia. Z tego samego powodu przerwano negocjacje z Ghaną.

Na świecie lata w tej chwili ogółem około 500 L-39 wszystkich wersji. Wiele z nich należy do prywatnych użytkowników – firm oferujących szkolenia lotnicze, usługi agresorów lub zespołów akrobacyjnych.

Budowa L-39NG jest wspólnym przedsięwzięciem Aero Vodochodów i grupy Omnipol. W 2020 roku Omnipol został jednym z właścicieli producenta samolotów. Drugim jest węgierski przedsiębiorca András Tombor, mający ścisłe powiązania z Viktorem Orbánem. I faktycznie drugim europejskim nabywcą Skyfoxów po LOM Praha zostały węgierskie wojska lotnicze. Budapeszt zamówił tuzin egzemplarzy, z których pierwsze trzy dostarczono do Kecskemétu w maju 2025 roku.

L-39 Skyfox

Samolot jest wyposażony w silnik Williams International FJ44-4M. W kabinie zamontowano „szklany kokpit”, zastosowano nową jednoczęściową osłonę kabiny i nowe fotele wyrzucane oraz przekonstruowano skrzydła z integralnymi zbiornikami paliwa. Pod samolotem znajduje się pięć zaczepów na podwieszenia: po dwa po skrzydłami i jeden centralny pod kadłubem.

We wrześniu 2020 roku otrzymał wojskowy certyfikat typu. Dokument wydało biuro lotnictwa wojskowego w czeskim ministerstwie obrony. Uzyskanie certyfikatu typu oznacza, że dany samolot został wyprodukowany zgodnie z zatwierdzonym projektem i zapewnia zgodność z wymogami zdatności do lotu. W trakcie prób dwa prototypy wykonały około 300 lotów. Dzięki uzyskaniu certyfikatu L-39NG może latać w międzynarodowej przestrzeni powietrznej i spełnia wszystkie wymogi bezpieczeństwa. Jest to jeden z pierwszych samolotów certyfikowanych według nowych międzynarodowych regulacji EMAR 21 i EMACC, co oznacza, że certyfikat jest uznawany przez zarówno Unię Europejską, jak i NATO.

Co ciekawe, L-39 nie jest pierwszym samolotem szkolno-treningowym, który otrzymał nazwę Skyfox. Tak samo nazywał się amerykański samolot opracowany od 1983 roku przez Skyfox Corporation, a w 1986 roku przejęty przez Boeinga.

Amerykański Skyfox. Zaczepy na kadłubie nad skrzydłami służyły do montażu silników.
(Tangobar, domena publiczna)

Była to bardzo głęboka modyfikacja samolotu Lockheed T-33 Shooting Star, właściwie nieprzypominająca oryginału. Miał to być samolot szkolenia podstawowego, który zastąpiłby Cessny T-37, sprzedawany przez Boeinga jako kompletnie nowy samolot lub jako zestaw modernizacyjny dla T-33 dostarczonych przez klienta. Gdy powstawał, miał kosztować o połowę mniej od naj­nowo­cześ­niej­szych wtedy samolotów szkolno-treningowych, jak Hawk czy Alpha Jet. Zbudowano tylko jeden prototyp i z powodu braku zainteresowania ze strony rynku program zamknięto.

Admiralis-generalis-Aladeen, Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 International