Fabuła jest zbliżona do tego, co mieliśmy okazję już czytać poprzednim razem. Oto na szczytach władzy radzieckich służb specjalnych za panowania Stalina zawiązuje się spisek mający na celu obalenie dyktatora i przejęcie władzy przez ludzi związanych z NKWD. Intryga rozgrywa się wokół tego, kto będzie sprytniejszy: spiskowcy czy ludzie wierni Stalinowi. Jak to w powieściach Suworowa, jest to połączenie sensacji, powieści detektywistycznej i political fiction mocno osadzone w jak najwierniej odtworzonych realiach lat trzydziestych dwudziestego wieku.

Przypuśćmy, że niczym bohater kultowej serii „Powrót do przyszłości” wpadacie w dziurę kontinuum czasoprzestrzennego i nagle – dysponując wiedzą niedostępną dla maluczkich – stoicie przed możliwością zmiany biegu ważnych wydarzeń w dziejach świata. Pozwolicie biec historii utartym już torem czy raczej – powiedzmy, że dla dobra swojego kraju – skusicie się na ingerencję w „teraźniejszość”, zdając sobie jednak doskonale sprawę, iż długoterminowe konsekwencje będą na dobrą sprawę nie do przewidzenia?

Mało która postać z okresu II wojny światowej jest tak rozpoznawalna, jak Winston Churchill. Urzędując w bardzo trudnym okresie, zdołał zaskarbić sobie miłość i wdzięczność Brytyjczyków, przy okazji zapewniając wysokie zarobki swoim współpracownikom, opisującym walecznego premiera z cygarem. Jednym z nich był Walther H. Thompson.

Publikacja wyników badań dra hab. Nowika (a zarazem harcmistrza Nowika) stanowiła przełom – czy może raczej ważny element przełomu – w badaniach historycznych „Cudu nad Wisłą”, tłumaczy bowiem, jaka była tego cudu natura. Wspominanie w tytule o Enigmie jest jak najbardziej na miejscu, bo protoplastami Mariana Rejewskiego i spółki byli właśnie owi cudotwórcy, który dawali polskim dowódcom wgląd w sowieckie plany i rozkazy. Gdyby nie oni, do zwycięstwa potrzebne byłyby nam chyba cuda na miarę czternastego rozdziału Księgi Wyjścia.

Cieszy mnie, że coraz częściej wydaje się nie tylko książki, które przybliżają historię polityczną, gospodarczą, partyjną czy służb specjalnych Polski lat 1945–1989, ale i wspomnienia czy pozycje o życiu codziennym w PRL. Szczególnie jednak – jak każdego Czytelnika – cieszą książki dobrze, a nawet bardzo dobrze napisane, które czyta się w mgnieniu oka. Do takich należy bez dwóch zdań najnowsza książka Cezarego Praska „Zycie towarzyskie w PRL”, która ukazała się nakładem Bellony w tym roku.

Zakładanie min i wykonywanie podkopów przez wieki było najbardziej zaawansowaną, obok obsługi dział, formą walki. Do wykonywania tych niebezpiecznych prac kierowano najlepszych specjalistów w swoim fachu, tworząc na miejscu niezbędne narzędzia i procedury. Mało kto zdaje sobie sprawę, że tego typu działania podejmowano także podczas I wojny światowej, kiedy cała linia frontu zmieniła się w twierdzę wielokilometrowej długości.

Od opuszczenia „żelaznej kurtyny” w poprzek Europy legalne wyjazdy z Polski na Zachód stały się praktycznie niemożliwe. Niektórzy próbowali dotrzeć do wolnego świata, wybierając przejścia przez zieloną granicę lub różne niekonwencjonalne sposoby ucieczek. Możliwe były jedynie wyjazdy służbowe, ale i to dotyczyło nielicznej grupy najbardziej zaufanych osób, które w miarę możliwości Urzędu Bezpieczeństwa i tak objęte były w czasie pobytu zagranicznego „opieką” agentów. Wyjątek stanowili sami agenci, którzy podróżowali do krajów ościennych, współpracując z bratnimi służbami specjalnymi. Okazję do ucieczki w ten sposób wykorzystał Józef Światło, jeden z najgłośniejszych zbiegów z PRL.

Zemsta – rozkosz bogów. Zemsta – potrawa, która najlepiej smakuje na zimno. W literaturze obecna jest już od starożytności, ale najwybitniejszym chyba dziełem jej poświęconym był fenomenalny „Hrabia Monte Christo”. Opowieść o losach Edmunda Dantesa bezlitośnie niszczącego ludzi odpowiedzialnych za jego nieszczęścia to jedno z najpoczytniejszych dzieł literackich wszech czasów, trudno więc się dziwić, że inni powieściopisarze tak chętnie sięgają po ten motyw. Jeszcze ciekawiej robi się, gdy autor opisuje zdarzenia, których sam był świadkiem czy uczestnikiem?

Historia Polski po drugiej wojnie światowej fascynuje, interesuje i nadal wzbudza sensacje i kontrowersje. Ja jednak wolę, gdy książka ani nie wzbudza sensacji, ani nie jest kontrowersyjna, jest za to porządnie napisaną rozprawą, której zadaniem jest przedstawienie danego zagadnienia historycznego. Takę pracą jest opublikowana drukiem rozprawa doktorska Elżbiety Kowalczyk „Działalność Związku Patriotów Polskich na Wileńszczyźnie 1944–1946”, która ukazała się w tym roku nakładem Oficyny Wydawniczej RYTM i Instytutu Pamięci Narodowej, gdzie Autorka zresztą pracuje.

Książka stanowi bogate źródło informacji na temat funkcjonowania komandosów od środka i przeprowadzanych przez nich operacji, aczkolwiek jak zaznaczono we wstępie, nie o wszystkim można jeszcze powiedzieć, a niektóre nazwiska musiały zostać zmienione bądź posługiwano się jedynie pseudonimami lub inicjałami. Autor był częścią jednego z najlepszych oddziałów świata więc o poziom merytoryczny książki – wyjąwszy część o bin Ladenie – można być spokojnym. Jego relacje, szczególnie dotyczące treningu, pokrywają się zresztą z innymi dostępnymi źródłami.