Armia to setki jednostek, oddziałów, wydziałów, departamentów, to także przepisy, plany, procedury. Instytucją, która nad tym wszystkim ma panować, jest sztab generalny. Jest to mózg armii, bez którego byłaby tylko zbieraniną uzbrojonych ludzi. Jest także instytucją niezwykle tajemniczą, bo niemal wszystko, co go dotyczy, objęte jest klauzulą tajności – chodzi wszak o bezpieczeństwo państwa. Dlatego z radością i zainteresowaniem sięgnąłem po wydaną przez Bellonę książkę „Sekrety Sztabu Generalnego pojałtańskiej Polski”, dzięki której możemy zajrzeć do sztabu w czasie niezwykłego okresu, jakim była „zimna wojna”.

Gdy pytamy o zwycięskie dla Polaków starcia z Zakonem Krzyżackim, obok Grunwaldu jednym tchem jest wymieniana bitwa pod Płowcami. Choć summa summarum doraźne korzyści odniesione z tego „zwycięstwa” (dlaczego wziąłem w cudzysłów – o tym poniżej) były praktycznie żadne, w narodowej świadomości Płowce funkcjonują jako wspaniała polska wiktoria.

Polski wywiad ma długą i chlubną tradycję. Zawsze należał do światowej czołówki. Wystarczy przypomnieć takie dokonania jak złamanie radzieckich szyfrów i prowadzenie radiowywiadu w wojnie polsko-bolszewickiej, złamanie kodu Enigmy i zbudowanie repliki tej maszyny, dostarczenie zachodnim aliantom części rakiety V-2 i informacji o niemieckich obozach koncentracyjnych, wykradzenie Amerykanom planów myśliwca F-15 i zestawu przeciwlotniczego Patriot czy wreszcie ewakuacja agentów CIA z Iraku. Sprzymierzeńcy naszego kraju się zmieniali, ale wywiad pozostawał ciągle tak samo skuteczny.

W Polsce pokutuje pogląd, że komiks to medium dla dzieci. „Poznański Czerwiec 1956” z tym stereotypem nie walczy. O ile więc tytuł ten nie zadowoli fascynatów historii, o tyle wydaje się być doskonałym prezentem dla młodszego czy nastoletniego rodzeństwa. I proszę mi wierzyć, nie ma tu ironii.

Historia państwa, które jeszcze do niedawna zajmowało i rozciągało swoje wpływy na piątą część ziemskiego globu, musi fascynować. W jaki sposób z peryferyjnego księstwa narodziła się potęga sięgająca się od centralnej Europy po Amerykę Północną, od Arktyki po środkową Azję? Skąd takie parcie władców Moskwy i ich następców na ciągłe przesuwanie kamieni granicznych? Dziejom Rosji poświęcono setki tytułów, głównie opasłych tomisk, więc czy jest możliwe, aby tysiąc bogatych w wydarzenia lat streścić na niespełna czterystu stronach?

Jest grupa ludzi, którzy o danym sprzęcie muszą wiedzieć wszystko. Liczy się dla nich każdy szczegół. Po drugie: są też modelarze, którzy nie poprzestają na tym, co w pudełku dostarczył im producent zestawu, ale chcą zrobić swój unikatowy model, jakiego nie będzie miał nikt inny na świcie. Obie grupy łączy to, że nie wystarczają im nawet najbardziej szczegółowe monografie, które skierowane są jednak do szerszej rzeszy Czytelników, lecz potrzebują specjalistycznych opracowań zwracających uwagę na detale. Naprzeciw ich potrzebom wychodzi za pośrednictwem Bellony Denis Oliver, który stworzył książkę „Czołgi Sherman”.

Współczesne tendencje w rozumieniu świata muzułmańskiego w ogólnym ujęciu sprowadzają się do krytyki jego dorobku na przestrzeni dziejów. Naczelną teorią tej krytyki jest europocentryczne przeświadczenie o swojej wyższości rozwoju cywilizacyjnego nad światem islamu. Profesor Katarzyna Pachniak na przekór powszechnie panującym przekonaniom, stereotypom i mitom przygotowała dla Czytelnika dzieło niebagatelne. Otóż w okresie średniowiecza nauka muzułmańska stała na wyższym poziomie niż europejska i to dorobek świata islamu w zakresie wielu nauk przenikał i był adaptowany w Europie.

W XXI wieku coraz częściej dobry historyk, nie wspominając już o politologach, musi mieć rozeznanie w kwestiach finansów i ekonomii. Nie chodzi już nawet o trwającą właśnie interwencję w Libii (kwestia cen ropy pojawia się w tym kontekście częściej niż sprawy ściśle wojskowe) ani wcześniejszą inwazję na Irak – tu sprawa jest oczywista. Jednak nawet w czasie II wojny światowej sprawy gospodarcze odgrywały wiodącą rolę, one też legły u jej podstawy (czytaj: Wielki Kryzys). Stąd też w naszym portalu krótka recenzja tej książki.

Mimo że od wkroczenia wojsk NATO do Afganistanu minie w tym roku już dziesięć lat, ciągle nie widać zakończenia konfliktu. Talibowie, a także lokalne plemiona, ciągle stawiają opór wojskom państw zachodnich. Przy tej okazji warto być może poznać początki tego wszystkiego, nie te z 2001 roku, ale sprzed dwudziestu lat. To właśnie wtedy pojawili się talibowie i mudżahedini, a była to reakcja na radziecką inwazję na Afganistan – o tej właśnie wojnie opowiada książka Gregory’ego Feifera „Afgańska ruletka”.

Historia Japonii jest w Polsce, i nie tylko w Polsce, traktowana trochę po macoszemu i tak naprawdę nie może to za bardzo dziwić. Na naszym rynku księgarskim, również naukowym, można zapoznać się z głównie pracami ogólnymi – syntezami dziejów Kraju Kwitnącej Wiśni i publikacjami na nieśmiertelny temat japońskiej marynarki wojennej w czasie II wojny światowej. Próżno szukać szczegółowych monografii czy biografii, choć z zadowoleniem mogę zauważyć, iż za sprawą warszawskiego wydawnictwa TRIO ten stan się zmienia.