Śmigłowiec szturmowy AH-64 Apache Longbow

Latająca kanonierka. Niszczyciel czołgów. Anioł zniszczenia. Istnieje wiele nazw, którymi można go określić. Wszystkie są poprawne. AH - 64 Apache. Główny śmigłowiec szturmowy Armii Stanów Zjednoczonych. Zdumiewająca precyzja. Ogromna odporność. Zabójcza skuteczność. Potworna siła ognia. Warto chyba przedstawić bliżej ten jeden z najbardziej znanych na świecie śmigłowców bojowych...

Historia powstania

Na początku lat 60-tych armia USA zaczęła odczuwać silne zapotrzebowanie na posiadanie nowego, dobrze uzbrojonego śmigłowca bojowego. Po serii pierwszych prób stworzenia takiej maszyny powstał AH - 56A Cheyenne firmy Lockheed, ale okazał się zbyt drogą i zbyt skomplikowaną jak na owe czasy maszyną; projekt zarzucono. W 1972 r. ogłoszono przetarg na nowej generacji helikopter szturmowy. Po 4 latach zdecydowano się wreszcie na model firmy Hughes, nazywany 97/YAH-64, jednak dopiero w marcu 1982 roku, po serii wielu przeróbek i zmian, skierowano śmigłowiec do produkcji w zakładach Hughes Helicopters w Mesa (Arizona). Dwa lata później Hughes został wykupiony przez firmę McDonnell Douglas za pół miliarda dolarów. Nowy właściciel przejął produkcję Apache'a. Powstały cztery wersje Apache – A, B, C i D. Wersje B i C, mimo, iż podjęto ich produkcję, nie weszły do czynnej służby. Na wielką skalę produkowano i produkuje się jedynie wersje A i D. Od 1987 roku zaczęto wdrażać program modyfikacji śmigłowca - tzw. „Advanced Apache”. Zmodernizowanej wersji D nadano nazwę Longbow, a od poprzedników różniła się m.in. zamontowaniem nowej wersji radaru i nowymi wersjami rakiet Hellfire (AGM114L).

Konstrukcja śmigłowca

Apache to bardzo nowoczesna i potężna “broń”. Wersja Longbow to prawdziwy helikopter bojowy czwartej generacji. Został zaprojektowany jako maszyna wielozadaniowa, zdolna do działania w dzień i w nocy, w każdych warunkach atmosferycznych. Apache świetnie nadaje się do wielu rodzajów zadań, ale przede wszystkim jest wyspecjalizowanym śmigłowcem przeciwczołgowym. Każdy czołg (Nawet potężny M1A1 Abrams, przez przypadek zniszczony rakietą Hellfire wystrzeloną z Apache'a) jest praktycznie bezbronny wobec maszyny takiej jak AH 64, zdolnej do prawie bezkarnego niszczenia wojsk pancernych. Apache ma bardzo wytrzymałą i solidną konstrukcję. Jego kadłub jest opancerzony i zaprojektowany tak, by mógł wytrzymać ostrzał z broni o kalibrze do 23mm, a więc lekkich działek przeciwlotniczych. Bez problemu wytrzymuje ostrzał z nkmów, takich jak np. 12,7mm, montowanych na większości współczesnych czołgów. Kabina jest dodatkowo wzmocniona bardzo wytrzymałym kevlarem. Również silniki i wirnik główny zabezpieczono kevlarem i pancernymi płytami. Silniki są oddzielone od siebie, co zapewnia większą zdolność przetrwania śmigłowca, w razie gdyby jeden z nich uległ uszkodzeniu. Oba mają moc po 1696KM.i dają śmigłowcowi prędkość maksymalną od 300km/h w locie poziomym i do 365km/h w locie nurkowym. „Latająca Kanonierka” dysponuje bardzo zaawansowaną elektroniką pokładową, niezbędną na współczesnym polu walki.

Maszyna jest określana jako niezwykle zdolna do przetrwania na polu walki, co zawdzięcza w wielkiej mierze nowoczesnej aparaturze nawigacyjnej i awionice. Śmigłowiec posiada bardzo czułe kamery na podczerwień, bardzo dokładny celownik wykrywania i oznaczania celu zwany TADS, PNVS, czyli sensor noktowizyjny, zaawansowane komputery nawigacji pokładowej, radar (w wersji Longbow) potrafiący śledzić do 256 potencjalnych celów jednocześnie. Dwuosobowa załoga dysponuje także cyfrowym modemem (16kB/s) umożliwiającym automatyczną wymianę informacji o sytuacji na polu walki z innymi śmigłowcami, samolotami i stanowiskami dowodzenia. Dzięki systemom nawigacyjnym wykorzystującym m.in. GPS i cyfrowe mapy terenu, śmigłowiec może z powodzeniem działać w nocy. Najważniejsze parametry lotu i zadania wyświetlane są na wyświetlaczu hełmu pilota, mającego przed oczami zintegrowany, całkowicie cyfrowy kokpit. Apache w wersji Longbow jest w stanie łatwością trafić w nieruchomy lub poruszający się pojazd opancerzony z odległości ponad 7 km i to w w warunkach bardzo złej widzialności albo w nocy! Apache dzięki swojej zaawansowanej elektronice i super precyzyjnemu radarowi nawet nie musi widzieć celu, by go zniszczyć...

Uzbrojenie śmigłowca

Stałe:
Działko Chain Gun kal. 30 mm zamontowane pod kadłubem. Jest to jednolufowa broń, zdalnie sterowana, wyposażona w obrotowy zamek. Jego szybkostrzelność została ustawiona na 625 strzałów/min, przy pojemności magazynka 1200 naboi, zdolnych przebić do 50 mm pancerza. Działko posiada elektroniczny system sterowania (Lear Sieglar) z możliwością celowania w dowolny punkt obszaru pokrytego przez system celowniczy.

Zmienne:
Należą do niego rakiety różnych typów i przeznaczenia. Pod skrzydłami o rozpiętości ponad 5,2 metra umieszczone są 4 węzły, z których każdy może przenosić poczwórny zestaw rakiet AGM 114 Hellfire - najbardziej zabójczej broni Apache’a. Są to przeciwpancerne pociski, kierowane radarowo "powietrze-ziemia" o niesamowitej precyzji i sile uderzeniowej. Głównym przeznaczeniem pocisków Hellfire jest niszczenie celów opancerzonych, głównie czołgów. W wersji 114L dla Apache Longbow pocisk ten jest nazywany „wystrzel i zapomnij”, a to ze względu na nowoczesny, radarowy system naprowadzający, który pozwala spokojnie zapomnieć o celu, który Hellfire śledzi i likwiduje samoczynnie po odpaleniu. Hellfire ma zasięg do 9km i przenosi 9-kilogramową głowicę kumulacyjną HEAT. Cały pocisk waży 49kg. Poza pociskami Hellfire Apache może przenosić maksymalnie 76 rakiet niekierowanych typu Hydra kalibru 70 mm, przenoszących głowice bojowe o masie 4,5kg. Ponadto w skład wymiennego uzbrojenia wchodzą pociski AIM9L Sidewinder
(w wersji dla tzw. Sea Apache, czyli śmigłowca marynarki wojennej), Penguin Mk2 Mod7 (również dla Sea Apache), czy rakiety przeciwradarowe AGM 122A Sidearm.

Apache w boju

Po raz pierwszy Amerykanie użyli śmigłowca Apache w 1989r. w operacji „Just Cause” - interwencji militarnej w Panamie. W operacji użyto 11 Apachy, z czego 1, po 23- krotnym trafieniu (!) został poważnie uszkodzony.

Później Apache zostały wykorzystane na szeroką skalę w pierwszej wojnie w Zatoce Perskiej, w 1991r. Podczas jednego z pierwszych nocnych nalotów oczyściły 32 kilometrowy korytarz w liniach irackiej obrony przeciwlotniczej, przygotowując tym samym bezpieczną drogę samolotom koalicji antyirackiej. Później zniszczyły ok. 900 czołgów, pojazdów pancernych i jednostek artylerii, zgrupowanych w wielką masę pancerną na terytorium Iraku. Apache, mimo iż z założenia nie był zaprojektowany do walki na terenie pustynnym, znakomicie radził sobie w tak trudnych warunkach. Dobrze sprawdził się także podczas drugiej wojny w Zatoce Perskiej (operacja „Iracka Wolność”), niemniej nie był tam wykorzystywany do walki ze zgrupowaniami pancernymi, tylko z dobrze ukrytą piechotą, walczącą na zurbanizowanym terenie. Irakijczykom, wyposażonym w przenośne wyrzutnie rakiet ziemia-powietrze SA 7 udało się zestrzelić kilka Apachy i uszkodzić kilka innych. Jednakże - łączna liczba straconych Apachy nie była wielka - na ponad 140 maszyn zaangażowanych w konflikt armia USA utraciła tylko kilka. Podczas całej operacji śmigłowce zachowały pełną sprawność bojową przez 95% czasu. Znakomity Apache został także użyty podczas walki z Talibami w Afganistanie oraz w 1999r., kiedy wojska NATO atakowały cele na terytorium byłej Jugosławii.

Podsumowanie

AH - 64 Apache, zwłaszcza w wersji Longbow, to obecnie bez wątpienia jedna z najbardziej zabójczych i skutecznych maszyn bojowych. Apache wykazał się wielką przydatnością w wielu konfliktach, na terenach zarówno górskich, jak i pustynnych. Jego zdolność do działań zarówno w dzień jak i w nocy, umiejętność szybkiego wykrycia, sklasyfikowania i zwalczania celów w niemal każdych warunkach pogodowych czy niezwykle skuteczne uzbrojenie - jak np. pociski Hellfire - zdolne do trafienia w cel z odległości 9 km i dysponujące ogromną zwrotnością nawet przy prędkości naddźwiękowej dają mu wielką przewagę nad przeciwnikiem na dzisiejszym polu walki. Pierwotnie powstał w latach zimnej wojny, jako niszczyciel czołgów, przeznaczony do zwalczania ugrupowań pancernych wojsk Układu Warszawskiego. Zmieniające się warunki i charakter konfliktów zbrojnych na świecie, a także konieczność zmiany taktyki i pęd do ciągłego „technicznego” dominowania nad przeciwnikiem wywarły i wciąż wywierają decydujący wpływ na dalsze ulepszanie i rozwój elektroniki, uzbrojenia czy taktyki zastosowania bojowego Apache'a.

Maszyna jest ciągle poddawana procesowi modyfikacji. Przewiduje się modernizację starszych wersji A do standardu D (Longbow). W 2006 roku zmodernizowano 269 helikopterów wersji A do wyższego standardu D. Apache mają być eksploatowane do roku 2024 (!) lub nawet dłużej. Śmigłowiec jest użytkowany przez następujące kraje: Arabię Saudyjską, Bahrajn, Egipt, Grecję, Holandię, Izrael, Japonię, Jordanię, Koreę Południową, USA, Wielką Brytanię i Zjednoczone Emiraty Arabskie.

Hughes AH-64 Apache - dane techniczne
Silnik: 2 turbiny General Electric T700-GE-701 o mocy 1696 KM
Wymiary: długość całkowita: 17,77 m, wysokość: 4,67 m, rozpiętość skrzydeł: 5,24 m, rozpiętość statecznika: 3,41 m
Rozpiętość głównego wirnika: 14,64 m
Masa pustego śmigłowca: 4885 kg
Z ładunkiem bojowym: 6558 kg
Maksymalna podwieszeń dodatkowych: 772 kg
Prędkość: Maksymalna prędkość pozioma: 296 km/h
Maksymalny zasięg (tylko zbiorniki wewnętrzne): 483 km

Ciekawostki

Podczas manewrów o kryptonimie Victory Strike II w październiku 2001 śmigłowiec AH-64 rozbił się na poligonie w Drawsku Pomorskim. Podczas awaryjnego lądowania zginął pilot Michael E. Reece. Przyczyną katastrofy była usterka techniczna^[1]

W 1990 roku nakręcono film Ogniste ptaki (Fire Birds), w którym wykorzystano śmigłowce bojowe Apache. W obsadzie znaleźli się tacy aktorzy jak Nicolas Cage, Tommy Lee Jones oraz Sean Young. W ostatnich scenach filmu pokazany jest pojedynek pomiędzy Apache a bardzo małym i zwrotnym śmigłowcem OH-6 Cayuse/Loach (na potrzeby filmu nazwanym jako Scorpion). Apache walczy również ze szwedzkimi myśliwcami Saab J35 Draken. W niewielu filmach można zobaczyć helikopter zwiadowczy Bell OH-58 Kiowa, który idealnie współdziała z Apache jako oczy, uszy i nos całej grupy uderzeniowej.^[2]