CHI-HA (Typ-97) był najliczniej produkowanym japońskim czołgiem średnim z okresu II Wojny Światowej. Był to typowy czołg Armii Cesarskiej, używany przed i w czasie II Wojny Światowej na obszarze Pacyfiku, włączając Chiny i Wyspy Kurylskie. Jednakże czołg ten ze swoim cienkim pancerzem, względnie małym działem oraz ze słabym silnikiem był nieporównywalnie gorszy od większości pojazdów Aliantów.

Jego niska sylwetka, charakterystyczna okrążająca szczyt pojazdu antena, asymetryczna wieżyczka, złożony przód pojazdu, huśtawkowate zawieszenie dawały mu unikalny wygląd, odróżniający go od innych japońskich czołgów tego okresu. Typ 97 był rozwinięciem lekkiego czołgu Typ 95 i odzwierciedlał proces modernizacji japońskiej broni pancernej przed II wojną światową.

Rozwój

Kiedy pod koniec lat 30. XX wieku czołgi Typ 89 Chi-Ro szybko zaczęły stawać się przestarzałe, Japonia wybrała projekt Mitsubishi jako na następce głównego czołgu wsparcia piechoty i w 1937 roku rozpoczęto produkcję. Chi-Ha był zaprojektowany jako powiększona wersja lekkiego czołgu 95 Ha-Go z dwuosobową wieżyczką, grubszym pancerzem oraz większą mocą silnika, pozwalającą utrzymać dotychczasowe osiągi pomimo 15 ton masy.
W tym czasie Armia Japońska była podzielona na dwa obozy co do tego, jakie czołgi były potrzebne. Imperialny Sztab Generalny, Arsenał w Osace oraz Ministerstwo Wojny chciały jak najszybciej zbudować wiele małych oraz tanich czołgów. Żołnierze na froncie, Arsenał Sagami oraz inni eksperci oczekiwali cięższego czołgu z lepszymi osiągami. Ponieważ obie strony mocno obstawały przy swoich zdaniach, zdecydowano się na produkcję dwóch różnych, eksperymentalnych pojazdów. Było to coś całkowicie nowego, gdyż do tej pory ogłaszano tylko same specyfikacje pojazdów i oczekiwano od zakładów produkcyjnych przedstawiania ich własnych propozycji.

Wady i zalety obu typów były wyraźnie widoczne już w fazie szkiców, więc nawet kiedy pojazdy zostały juz wykonane, różnica zdań nie znikła.

Tokijska fabryka Mitsubishi wykonała model Chi-Ha a Arsenał w Osace zaprezentował model Chi-Ni. „Chi” w nazwie pochodzi od „Chusen-Sha” – czołg średni. „Ha” oraz „Ni” równają sie z „C” oraz „D”, więc Chi-Ha był średnim czołgiem model 3, a Chi-Ni średnim czołgiem model 4.

Japończycy jako pierwsi na świecie, już w 1934 roku, z powodzeniem zastosowali chłodzone powietrzem silniki diesla. Powody, dla których takiego rodzaju silniki zastąpiły chłodzone wodą napędy benzynowe, to:

- silniki benzynowe mogły się zapalić wskutek zbyt szybkiego zapłonu paliwa lub kiedy pojazd otrzymał bezpośrednie uderzenie
- w czasie wojny Japończyczy mogli mieć problemy z dostarczaniem benzyny z powodu braku własnych zasobów
-silniki chłodzone powietrzem były bardziej praktyczne w rejonach, gdzie trudno dostępna była woda
Ponieważ konsensus nie mógł być osiągnięty, wyprodukowano dwa prototypy: Chi-Ha oraz Chi-Ni. Pierwszy ważył 13.5t, osiągał prędkość 35 km/h, a w wieżyczce mieścił dwóch członków załogi. Chi-Ni z kolei ważył 9.8t, jeździł z prędkością 30 km/h i miał wieżyczkę jednoosobową. Grubość pancerza w obydwu czołgach wynosiła 25mm; w wymaganiach podano co prawda 30 mm, ale zaakceptowano jej zmniejszenie ze względu na masę pojazdu. Pancerz przedni wieżyczki Chi-Ha miał grubość 33mm, pancerz przodu kadłuba 22mm, ale z boku osłona miała grubość zaledwie 9 mm, zdecydowanie mniej niż ówczesny brytyjski czołg Matylda i wszystkie mające niedługo powstać czołgi Aliantów.

Dwunastocylindrowy chłodzony powietrzem silnik, który został opracowany dla Chi-Ha, osiągał moc 170 koni mechanicznych (125kW). Dwa inne, eksperymentalne silniki tego rodzaju zostały wyprodukowane przez Mitsubishi oraz Zakłady Metalurgiczne Ikegai. Armia wybrała projekt Mitsubishi V-12 21.71, który również dawał 170 koni.

Podczas gdy Chi-Ha był wciąż w fazie produkcji, 7 lipca 1937 roku wybuchła druga wojna chińsko-japońska. Ograniczenia budżetu czasu pokoju zostały zniesione i Chi-Ha został zaakceptowany jako nowy średni czołg. W czerwcu 1937 został przetestowany w szkole pancernej w Chiba. Dwa ulepszone prototypy zostały sprawdzone w styczniu 1938. Po zainstalowaniu pierwszego i ostatniego koła jezdnego na niezależnym zawieszeniu został oficjalnie zaakceptowany jako "średni czołg TYP 97".

Typ 97 był wyposażony w działo tego samego kalibru – 57 mm – co czołg Typ 89. Działo miało krótką lufę i stosunkowo małą prędkość wylotową, ale i tak wystarczającą, jako że czołg był przeznaczony do wsparcia piechoty. Jednak okazało się niewystarczające w starciach z opancerzonymi pojazdami. Typ 97 posiadał również dwa karabiny maszynowe 7,7mm, jeden na przedzie kadłuba po lewej, a drugi z tyłu wieży; ten mógł być również zainstalowany na górze wieży i służyć jako przeciwlotniczy. Wieża mogła się obracać o 360 stopni, ale główne działo posiadało własny mechanizm pozwalający na dziesięciostopniowy niezależny obrót. Wieża była również wyposażona w peryskop.

Z przodu pojazdu znajdowały się reflektory. Antena zamocowana była na boku czołu, radio znajdowało się w środku.

Całość korpusu była nitowana i spawana. Miejsca kierowcy i strzelca kaemu znajdowały się w przednim przedziale, przedział środkowy był przedziałem bojowym, a tylny – napędowym. Kopuła dowódcy była umieszczona na wieży czołgu.

Układ napędowy z przekładnią obiegową miał skrzynię biegów z czterema biegami do przodu i jednym wstecznym. Teoretycznie czołg osiągnąć mógł prędkość 42km/h, w praktyce jednak maksymalna prędkość wynosiła 38 km/h, ponieważ gumowe opony kół jezdnych przegrzewały się przy dużych prędkościach.