SA 80 - Brytyjski Karabinek Szturmowy

Nazywany przez połowę Anglików "brytyjskim cudem techniki", druga połowa nazywa go "zakałą brytyjskiej armii"... Z czego wynikają takie oceny? Przedstawię wam fakty, poparte opinią mojego znajomego, byłego zawodowego żołnierza British Armed Forces, Alana Ramsey'a, który co ważne dla tematu, posługiwał się tą bronią w trakcie służby.

SA 80 (Enfield L85A1) brytyjski karabinek szturmowy, strzelający amunicją 5.56 mm (NATO). Po standaryzacji tego rodzaju amunicji pośredniej w zakładach Enfield skonstruowano karabin XL70E3 będący wersją wcześniejszego karabinka XL64E5 kalibru 5,56 mm. Później pojawiły się kolejne prototypy XL76E2 i wreszcie XL85E1 który w 1985 roku został przyjęty do uzbrojenia jako L85A1. Zbudowany został w układzie bull-up. Magazynek zasilający karabinek umiejscowiony jest za chwytem pistoletowym i spustem (widoczne na zdjęciu). Karabin nie posiada kolby stałej lub składanej. Strzelec opiera o ramię zakończenie komory zamkowej. Do budowy broni użyto super wytrzymałych kompozytów, co miało wpłynąć na zmniejszenie ciężaru broni. Dźwignia przełącznika rodzaju ognia znajduje się po lewej stronie tylnej części broni.
Po dostarczeniu pierwszych karabinów L85A1 w 1985 roku do jednostek pojawiły się pierwsze doniesienia o wadach karabinu. Poza dużą masą broni(a jednak), skarżono się na wypadające magazynki, odpadające łoże, rozregulowujący się celownik. Wykryte wady sprawiły że komandosi SAS nie przyjęli nowej broni do uzbrojenia i zachowali jako standardowy karabin M16.
SA 80 został wyposażony w celownik optyczny SUSAT (Sight Unit Small Arms Trilux) o powiększeniu 4x. Ciekawostką jest kształt zastosowanej w nim reticle czyli kształtu ‘siatki’ celowniczej. Kształt "obelisku' to mały czerwony trójkąt w centrum celownika, połączony cienką linią wspomagania z dolną częścią okulara. SUSAT jest oprócz armii brytyjskiej używany przez takie kraje jak Szwecja, Hiszpania i Oman.
Na pytanie do Alana o jakieś mankamenty co do SA 80, powiedział, że broń w warunkach "koszarowych" i w używaniu jej na strzelnicy spisywała się bez zastrzeżeń. Pamiętał jednak, że zdarzyły się narzekania co do niemożności używania broni przez żołnierzy leworęcznych. To fakt, broń jest zaprojektowana tylko dla żołnierzy praworęcznych. Spowodowane jest to zastosowaniem układu bull-up. Okno wyrzucania łusek znajduje się w tylnej części karabinka (bliżej twarzy strzelca).
Po zaangażowaniu sił brytyjskich w I wojnę w Zatoce Perskiej (1990-1991), SA 80 miał przejść swój "chrzest bojowy". Wyniki były przerażające! Zawodowi brytyjscy żołnierze elitarnych jednostek których nie można było posądzić o brak znajomości czy dbałości o broń, meldowali że w warunkach wysokiego zapylenia (typowego dla pustyni) L85A1 notorycznie się zacina! Te same skargi zgłaszali później żołnierze sił pokojowych służący w Bośni. Znowu wspominano o zacięciach broni. W 1996 bronie systemu SA-80 zostały skreślone z listy broni strzeleckich spełniających standardy NATO. Dopiero w 1998 postanowiono poddać karabin L85A1 modernizacji. Ponieważ produkcja tego karabinu była już zakończona, do nowego standardu miały być przebudowywane już wyprodukowane karabiny. Zadanie zmodernizowania L85A1 powierzono niemieckiej firmie Heckler und Koch (należy do brytyjskiego koncernu British Aerospace). Efektem prac firmy HK był wprowadzony do uzbrojenia w 2000 roku L85A2.
Co ciekawe, w marcu 2005 roku przeprowadzono testy porównawcze SA80A2 z innymi karabinkami szturmowymi. Były to amerykańskie M16 i M4, rosyjski AK-101, francuski FAMAS G2 i niemieckim G36E. przyjęto takie kryteria:
- testy na celność (nawet bez zamontowanego SUSAT),
- szybkość wymiany magazynka (w pozycji stojącej i w marszobiegu),
- użytkowości w walce w mieście i w pomieszczeniach (w tym użycie bagnetu),
- niezawodność w różnych warunkach pogodowych, w różnym terenie (w tym na
"zapiaszczenie")- dodam, że tą konkurencję wygrał jaki karabin...? AK-101;)!

Wyniki wyglądały tak:
1. SA80L2 (!)
2. G36E,
3. M16 & M4,
4. AK-101,
5. FAMAS G2.

Podsumowując, przyszłość SA80 wygląda tak: wady karabinu L85A1(A2) sprawiają że coraz częściej pojawiają się propozycje zastąpienia go inną konstrukcją. Według pierwotnych planów karabiny L85A2 miały być eksploatowane do 2020 roku kiedy miały je zastąpić karabiny zbudowane w ramach nowego programu zbrojeniowego FIST, jednak obecnie coraz częściej mówi się o wycofaniu ich z jednostek ‘pierwszego rzutu’ przed 2010 rokiem.

Brytyjski Karabinek Szturmowy SA 80 w akcji

PS Thanks to Alan Ramsey for help with find sources which have been used in this article. Cheers lad!