Grumman F-14 Tomcat

Samolot Grumman F-14 Tomcat jest dwumiejscowym, dwusilnikowym, pokładowym samolotem myśliwskim o zmiennej geometrii zbudowanym w układzie grzbietopłata. W jego konstrukcji wykorzystano: tytan (24.4%), stopy aluminium (39.4%), stal (17.4%), kompozyty (0.6%) oraz inne materiały (18.2%). Kadłub całkowicie metalowy składa się z trzech zasadniczych sekcji: przedniej, środkowej i tylnej. Konstrukcja połskorupowa kadłuba oparta jest na frezowanych wręgach, tytanowych podłużnicach i duralowym pokryciu.

Skrzydła składają się z części nieruchomej o kącie skosu krawędzi natarcia 68° oraz części ruchomych o kącie skosu zmiennym w zakresie 20° - 68°. W celu zmniejszenia powierzchni zajmowanej w hangarze pokładowym można zwiększyć skos skrzydła do 75. Regulacja skosu odbywa się w sposób automatyczny, ale istnieje też możliwość sterowania ręcznego. Śrubowy mechanizm zmiany kąta skosu napędzany jest hydraulicznie. Prędkość ruchu skrzydeł wynosi 7.5°/s podczas lotu poziomego i zmniejsza się do 4°/s przy manewrach z przeciążeniem. Podczas bombardowania i ataków na cele naziemne skrzydła blokowane są przy skosie 55°.
Usterzenie pionowe zdwojone ze statecznikami odchylonymi na zewnątrz pod kątem 4.5° od pionu. Stateczniki i stery kierunku są konstrukcji przekładkowej z aluminiowym wypełniaczem ulowym. Na stateczniku umieszczone są światła nawigacyjne i pozycyjne oraz anteny urządzeń zakłócających. U dołu kadłuba, pod gondolami silników umieszczone są dwie płetwy ustateczniające. W obu płetwach po lewej stronie znajdują się wloty powietrza do układów chłodzenia oleju silników.

Usterzenie poziome płytowe, wielodźwigarowe o powierzchni 13.01 m2 z wypełniaczami ulowymi. Krawędź natarcia i spływu jest konstrukcji ulowej. Pokrycie usterzenia jest kompozytowe (borowo-epoksydowe). Uzyskano w ten sposób zmniejszenie masy o 30%. Na stateczniku umieszczone są anteny systemów ostrzegawczych.

Zespół napędowy, w samolotach wersji F-14A montowano silniki turbowentylatorowe Pratt & Whitney TF-30-P-412, -412A, -414 oraz 414A, wszystkie o ciągu 92.96kN. Są to silniki dwuwałowe z trzystopniowym wentylatorem. Sprężarka niskiego ciśnienia jest sześciostopniowa, wysokiego ciśnienia siedmiostopniowa. Komora scalania pierścieniowa, turbina wysokiego ciśnienia trzystopniowa, niskiego ciśnienia jednostopniowa. Stopień sprężania wynosi 19.8, ciężar silnika suchego - 1804kg, długość -5.987m, średnica maksymalna- 1.293m. Poszczególne wersje silników różniły się między sobą tylko położeniem tarczy łopatek turbin i ich wzmocnieniem. Dysze wylotowe silników są typu zbieżno-rozbieżnego. Pomocniczy zespół napędowy (APU -Auxilliary Power Unit) typu AiResearch Gar-ret ATS200-50. W samolotach wersji F-14B i D zainstalowano silniki General Electric F110-GE-400 o ciągu z dopalaczem 120.1 kN. Silniki te są konstrukcją modułową będącą hybrydą silników GE F-101 oraz F-110-GE-100. Są one w 80% zgodne z tymi drugimi, w które wyposażone są samoloty F-15 oraz F-16 USAF. Wymiary: długość 4.620m, średnica maksymalna 1.181m. Kształt dysz wylotowych silników F-110 różni się od dysz silników TF-30. Zwiększenie ciągu pozwoliło na starty samolotów Tomcat z lotniskowców bez użycia dopalaczy. Nastąpiło zmniejszenie zużycia paliwa o 30% przy użyciu dopalaczy, zwiększenie zasięgu samolotu o 62% i czasu trwania lotu o 34%, poprawa wznoszenia o 61% i przyśpieszenia o 43% w stosunku do Tomcatów wyposażonych w silniki TF-30.
Podwozie trójpodporowe z kołem przednim, chowane hydraulicznie z amortyzacją olejowo-azotową. Podwozie przednie z podwójnymi kołami chowane jest do kadłuba w kierunku do przodu, główne natomiast z pojedynczymi kołami chowane jest do wnęki u nasady wlotu powietrza, także w kierunku do przodu. Rozstaw kół podwozia głównego wynosi 5m, odległość między osiami podwozia przedniego i głównego wynosi 6.97m. Samolot posiada hamulce hydrauliczne, tarczowe. Używane początkowo hamulce berylowe, zastąpiono w 1981 roku hamulcami z kompozytu węglowego (firmy Goodyear). W tylnej części kadłuba znajduje się wychylany hak do lądowania (do 36,5° od pionu). Podwozie przednie posiada zaczep do katapulty i skraca się podczas mocowania do niej o 36 cm. Ma to na celu eliminację tendencji do podrywania nosa podczas przyśpieszania. W celu ułatwienia manewrowania po ciasnym i zatłoczonym pokładzie lotniskowca koła przednie mogą skręcać w zakresie 70°.

Kabina dwumiejscowa, częściowo opancerzona. Z przodu znajduje się miejsce pilota, z tyłu operatora uzbrojenia RIO (Radar Inter-cept Officer) pełniącego jednocześnie rolę nawigatora NFO (Naval Flight Officer).

Instalacja paliwowa składa się z sześciu wewnętrznych zbiorników o łącznej pojemności 9029 litrów. Pod gondolami silnikowymi można podwiesić zbiorniki dodatkowe. Stosuje się dwa typy zbiorników: ze statecznikami, o pojemności 1022 litrów (wycofywane już z użycia), oraz bez stateczników, o pojemności 1011 litrów. Instalacja przystosowana jest do uzupełnianie paliwa w locie.
Instalacja hydrauliczna jest zdwojona, z układami niezależnymi. Instalacja służy do sterowania chowaniem podwozia, klapami we wlocie powietrza, słotami, klapami i przerywaczami, napędza stery kierunku oraz usterzenie poziome i mechanizm skosu skrzydeł oraz hamulcami aerodynamicznymi i brzechwami destabilizującymi. System awaryjny CSS (Combat Survival System) umożliwia minimum kontroli nad samolotem w przypadku wystąpienia uszkodzeń.

Instalacja elektryczna to dwie prądnice 60/75KVA, z których każda w pełni wystarcza do zasilania urządzeń pokładowych całego samolotu.W skład systemu awaryjnego wchodzi ponadto prądnica 5KVA.

System sterowania i nawigacji: bezwładnościowy system nawigacji Honeywell AN/ASN-92(V), wysokościomierz radiolokacyjny AN/APN-194(V), odbiornik radiolokacyjny AN/APR-27/50, radio-kompas AN/ARA-63A, ultrakrótkofalowy system nawigacji lotniczej o dużej dokładności AN/ARN-84 microTACAN, układ informujący o położeniu i kursie samolotu A/A24G39, wzmacniacz sygnałów latarnii kierunkowej AN/APN-154 oraz komputer danych aerodynamicznych CP-1066/A i konwerter sygnałów CP-1050A. Pilot otrzymuje informacje z systemu przede wszystkim przy pomocy wyświetlacza przeziernego Kaiser Aerospace AN/AVG-12 i wskaźników ekranowych AN/ASA-79.

Samolot posiada system automatycznego sterowania oraz system automatycznego lądowania na lotniskowcu. Wersje B i D wyposażone są w tzw. bezpośredni system sterowania siła nośną (wychylenie przerywaczy powoduje zwiększenie kąta zniżania bez zmiany położenia osi samolotu) - DLC (Direct Lift Control) oraz system kontroli ciągu przy lądowaniu - APC (Aproach Power Control). Oba te systemy znacznie ułatwiają operację lądowania samolotu na pokładzie lotniskowca. W samolotach wersji D wymieniono prawie 60% awioniki analogowej na cyfrową. Obecnie jest ona w 80% zgodna z awioniką samolotów F/A-18, AV-8B i ostatnich A-6E. Wersja D posiada nowy, cyfrowy, bezwładnościowy system nawigacji Litton AN/ASN-139, nowe, programowane, wielofunkcyjne wyświetlacze cyfrowe oraz cyfrowy system przechowywania i przetwarzania danych Smiths AN/AYC3-15. Do kontroli układu sterowania poprzez szynę cyfrową MIL-Std-1553B zastosowano komputery AN/AYK-14.
System kierowania uzbrojeniem: dopplerowski, impulsowy radiolokator analogowy Hughes AWG-9 umożliwiający śledzenie 24 celów i jednoczesne atakowanie 6-cioma pociskami Phoenix sześciu różnych celów na różnej wysokości i w różnych odległościach oraz lecących z różnymi prędkościami. System umożliwia wykrycie celu, jego identyfikację, wyliczenie prędkości i określenie przyszłego położenia celu, określenie prędkości zbliżania i stopnia zagrożenia. Opcja "track while scan" umożliwia śledzenia celów podczas przeszukiwanie obszaru dla wykrycia kolejnych obiektów. Zasięg śledzenia, w zależności od wielkości obiektu, wynosi 120-315km. Wbudowany układ samokontroli umożliwia monitorowanie działania podsystemów radaru. Każde uszkodzenie jest sygnalizowane załodze.

System kierowania ogniem Fairchild AN/AWG-15F umożliwia stosowanie różnych środków bojowych. W wersji F-14D zainstalowano nowy radiolokator Hughes AN/APG-71, bardziej odporny na działanie środków przeciwdziałania elektronicznego. Jego średnia moc wyjściowa wynosi 5kW (dla porównania - średnia moc wyjściowa radiolokatora AN/APG-65 samolotu F-18 wynosi 2.8kW). W trybie "track while scan" cyfrowe sterowanie przeszukiwaniem radiolokacyjnym umożliwia kontrolę przemieszczeń anteny radarowej podczas przeszukiwania obszaru dla wykrycia innych celów. Z kolei jednoimpulsowe śledzenie kątowe umożliwia dokładne umiejscowienie celu w wiązce radarowej. Wysokie częstotliwości impulsowania służą do operacji dalekiego zasięgu, niskie częstotliwości natomiast do śledzenia pojedynczego celu i obrazowania terenu. System łączności radiowej: radiostacje UHF AN/ARC-51 i AN/ARC 159, odbiornik pomocniczy UHF AN/ARR-69, system szyfrowania KY-28, telefon pokładowy LS-460/B, odbiornik-dekoder AN/ARA-63A, cyfrowa linia teledacyjna AN/ASW-27B. W wersji B zainstalowano nową radiostację UHF/VHF AN/ARC-182. W wersji D samolot wyposażony jest w system przekazu informacji między samolotami, np dla otrzymywania danych z samolotu dowodzenia E-2 bez potrzeby uruchamiania własnego radaru i co za tym idzie ujawnienia się - tzw. JTIDS (Joint Tactical Information Distribution System). Informacje przekazywane za pomocą tego systemu obejmują: pozycję, przynależność oraz status własnych jednostek, pozycję i kurs jednostek wroga, rozkazy, informacje pogodowe oraz dźwięk /głos/, przesyłany w postaci cyfrowej i wiele innych. System identyfikacji i ostrzegania: system ostrzegawczy o opromieniowaniu wiązką radarową AN/APR-25/45, radiolokacyjne urządzenie identyfikacyjne nadawczo-odbiorcze "swój-obcy" AN/APX-72, nadajnik rozpoznawczo-zapytujący "swój-obcy" AN/APX-76(y). Montowane są jeden lub dwa wyrzutniki flar Lundy AN/ALE-29A lub Goodyear AN/ALE-39 z magazynkiem na 30 nabojów (30 flar lub nabojów z radiozakłócaczami). W wersji A pod nosem kadłuba, w osłonie zewnętrznej znajduje się światło nawigacyjne oraz antena (firmy Sanders) systemu zakłócania AN/ALO.-100 i czujnik obserwacji w podczerwieni.

W ostatnich produkcyjnych F-14A oraz w wersji B zamontowany jest system służący do identyfikacji wizualnej celu poza zakresem widzialności przy słabym oświetleniu, Northrop TCS (Television Camera Set) z anteną systemu ALO-100 i światłem nawigacyjnym. Obraz rejestrowany jest na kasecie video (TDRS - Tactical Data Recording System). Czarno-biały obraz wyświetlany jest na ekranach monitorów w obu kabinach. Układ TCS montowany jest obecnie do wszystkich samolotów wersji A podczas przeglądów. W wersji D zasobnik pod nosem zawiera zdwojony elektro-optyczny układ firm General Electric/Martin Marietta, składający się z systemu telewizyjnego śledzenia celu TCS i systemu obserwacji w podczerwieni IRSTS (Infrared Search and Track Set) oraz anteny ALO.-100 i światła nawigacyjnego. Oprócz tego w samolocie zainstalowano system ostrzegania i rozpoznania Litton AN/ALR-67 (także w wersji B) oraz system zakłócający.
Uzbrojeniem stałym samolotu F-14 jest sześciolufowe działko General Electric M61-A1 VULCAN o kalibrze 20 mm z zapasem 675 nabojów. Jest to pierwsze z rodziny zewnętrznie (elektrycznie) zasilanych wielolufowych działek obrotowych typu GATLING firmy GE.Ten wariant pojawił się w 1956 roku, a pierwszym samolotem wyposażonym w takie działko był Lockheed F-104 Starfighter. Maksymalna szybkostrzelność wynosi 6000 pocisków na minutę, prędkość wylotowa pocisku 1036 metrów na sekundę, natomiast masa działka wynosi 120 kg. Przy maksymalnej szybkostrzelności działka siła reakcji działająca na samolot wynosi 17.76 kN.

Uzbrojenie zewnętrzne mocowane jest na ośmiu z dziesięciu węzłów podwieszeń. W skład tego uzbrojenia wchodzą: pociski powietrze-powietrze Hughes AIM-54 Phoenix, Ford Aerospa-ce/Raytheon AIM-9 Sidewinder, Raytheon/General Dynamics AIM-7 Sparrow, Hughes AIM-120 AMRAAM, oraz bomby z wagomiaru Mk.80.

Pociski Phoenix są rozwinięciem pocisków Eagle oraz Hughes GAR-9 (oznaczenie późniejsze AIM-47A; z rodziny pocisków Falcon). Masa pocisku wynosi 443kg, długość 3.96m, średnica 0.38m i rozpiętość 0.914m oraz zasięg około 185km.

Przewidywanie jest przystosowanie samolotów F-14D do przenoszenia pocisków przeciw-radiolokacyjnych Texas Instruments AGM-88 HARM oraz do pocisków przeciw-okrętowych McDonnel Douglas AGM-84 Harpoon. Przewidywane jest także zastosowanie nowej wersji pocisków Phoenix - AIM-54C PLUS - wyposażonej w elektroniczne środki przeciwzakłóceniowe. W wariancie myśliwca przechwytującego dalekiego zasiągu F-14A przenosi 6 pocisków typu Phoenix - 4 na węzłach podkadłubowych (na specjalnych paletach, po dwie obok siebie) i 2 na węzłach podskrzydłowych. Konfiguracja ta jest bardzo rzadko spotykana na samolotach operujących z lotniskowców w czasach pokoju ponieważ masa samolotu z sześcioma pociskami Phoenix przekracza dopuszczalną masę do lądowania na lotniskowcu. Zmuszałoby to do zrzucania pocisku o wartości ponad 2 mln dolarów do wody.

Jako myśliwiec krótkiego zasięgu zabiera 4 pociski Phoenix (pod kadłubem), 2 Sparrow (pod skrzydłem, na pylonach LAU-92) i 2 Sidewinder (pod skrzydłem, na pylonach LAU-7). W przypadku zaporowego patrolu myśliwskiego typu BARCAP (Barrier Combat Air Patrol) uzbrojenie składa się z 4 pocisków Sparrow (pod kadłubem: dwa obok siebie i za nimi dwa jeden za drugim) i 4 Sidewinder (na węzłach podskrzydłowych) lub 6 pocisków AMRAAM.
W przypadku misji bombowych, samolot zdolny jest zabrać do 14 bomb typu Mk 82 lub 8 Mk 83 lub 4 Mk 84 i dwa lub cztery pociski Sidewinder. Maksymalna masa zewnętrznych podwieszeń wynosi 6577 kg. Pierwszą okazję pokazania swoich zalet samoloty Tomcat miały 19 sierpnia 1981 roku. Tego dnia dwa samoloty z dywizjonu VF-41 "Black Aces" bazującym na USS Forrestal zestrzeliły nad zatoką Syrta dwa libijskie Su-22. Oba samoloty zostały zestrzelone pociskami AIM-9L Sidewinder odpalonymi z pylonu 1A tj. lewego. Załogi samolotów F-14A tworzyli: CDR Hank Kleemann i por.Dave Vanlet przypisani do samolotu AJ-101 a lecący na samolocie o oznaczeniu kodowym AJ-102 i o numerze seryjnym 160403 pary Mikę Field/Steve Walker oraz por.Larry Muczynski i por.James Anderson przypisani do samolotu AJ-112 a lecący na samolocie AJ-107-160390 (bez namalowanych nazwisk przypisanej załogi). Po walce samolot 160403 otrzymał numer 101, natomiast na samolocie 107 wymalowane zostały nazwiska załogi Muczynski/Anderson. Kolejnymi misjami bojowymi były loty w basenie Morza Śródziemnego, tym razem nad Libanem, w początku lat 80-tych. Były to głównie loty zwiadowcze i patrolowe z lotniskowców USS Eisenhower (VF- 142 i VF-143), USS Kennedy (VF-11 i VF-31) oraz USS Independence (VF- 14 i VF-32). Kulminacją działań był atak lotniczy na terytorium Libanu w dniu 4 grudnia 1983 roku, po ostrzelaniu w dniu poprzednim rozpoznawczego Tomcata z dywizjonu VF-31 przez artylerię syryjską. Podczas ataku Tomcaty z dywizjonów VF-11, VF-14, VF-31 i VF-32 zapewniały osłonę powietrzną samolotom szturmowym. Dwa miesiące wcześniej, w październiku 1983 roku, lotniskowiec USS Independence wziął udział w operacji pod kryptonimem "Urgent Fury" - inwazji USA na Grenadę. Również i tu dywizjony VF-14 i VF-32 zapewniały osłonę myśliwską oraz odbywały rozpoznawcze (VF-32).

W październiku 1985 roku miała miejsce kolejna misja bojowa Tomcatów. Cztery samoloty z dywizjonu VF-74 "Bedevilers" z USS Saratoga przy pomocy E-2 Hawkeye i EA-6B Prowler przechwyciły Boeinga 737 egipskich linii lotniczych lecącego z terrorystami palestyńskimi na pokładzie i zmusiły go do lądowania w bazie wojskowej Sigonella koło Katanii na Sycylii. Terroryści ci byli odpowiedzialni za uprowadzenie statku pasażerskiego Achille Lauro i zamordowanie jednego z pasażerów, obywatela amerykańskiego Leona Klinghoffera.

W 1986 roku kolejne misje bojowe wykonują lotniskowce VI Floty (USS Saratoga, USS America i USS Coral Sea). Najpierw, w marcu, Tomcaty zapewniały osłonę myśliwską samolotom atakującym libijskie wyrzutnie pocisków ziemia-powietrze (operacja "Prairie Fire"), następnie 15 kwietnia, w ramach operacji "EL Dorado Canyon", samoloty Tomcat zapewniały osłonę myśliwską samolotom atakującym libijskie cele wojskowe koło Trypolisu i Benghazi. Także nad zatoką Syrta miała miejsce kolejna walka powietrzna samolotów F-14, która jak poprzednio zakończyła się zwycięstwem Tomcatów. Miała ona miejsce 4 stycznia 1989 roku. Tym razem dwa samoloty z dywizjonu VF-32 (AC-202 i AC-207) bazującego na pokładzie lotniskowca USS John F.Kennedy zestrzeliły dwa libijskie MiGi-23. Jeden z MiGów zestrzelony został pociskiem AIM-7 Sparrow, drugi pociskiem AIM-9 Sidewinder.
Kolejne zwycięstwo amerykańskie Tomcaty odnotowały w czasie trwania działań bojowych w Zatoce Perskiej (Desert Storm). Tym razem samolot F-14A PLUS (NE-103-162603) z dywizjonu VF-1 z USS Ranger zestrzelił 6 lutego 1991 roku iracki śmigłowiec Mi-8 pociskiem AIM-9 Sidewinder. W czasie działań bojowych Tomcaty zatopiły bądź uszkodziły kilkanaście irackich małych łodzi patrolowych.Zadaniem samolotów F-14 w operacji "Desert Storm", stacjonujących na lotniskowcach w basenie Morza Czerwonego: USS Saratoga (VF-74 i VF-103) i USS Kennedy (VF-14, VF-32) oraz w basenie Zatoki Perskiej: USS Ranger (VF-1, VF-2), USS America (VF-33, VF-102) oraz USS Roosevelt (VF- 41, VF-84) była osłona samolotów US Navy i US Marines biorących udział w misjach szturmowych, loty rozpoznawcze (z TARPS) i ich osłona, loty na wykrywanie wyrzutni SCUD-ów oraz loty osłonowe floty (FAD - Fleet Air Defense). Lotniskowiec USS Midway znajdujący się w Zatoce Perskiej nie miał na pokładzie dywizjonów myśliwskich Tomcatów natomiast lotniskowce USS Independence (VF-21, VF-154) i USS Eisenhower (VF-142, VF-143), które jako pierwsze pojawiły się w zapalnym regionie w sierpniu 1990, wzięły udział tylko w operacji "Desert Shield" i zostały wycofane do USA przed rozpoczęciem działań bojowych które rozpoczęły się w nocy z 16 na 17 stycznia 1991 roku. W czasie działań bojowych, 21 stycznia 1991 roku, strącony został jeden samolot F-14 PLUS Tomcat (TARPS). Załogę tego samolotu z dywizjonu VF-103 (AA-212-161430) stanowili pilot por.Devon Jones i operator uzbrojenia por.Lawrence R.Slade. To był ich pierwszy lot nad irackim terytorium. Ich celem była osłona samolotu EA-6B Prowler z dywizjonu VAQ-132 atakującego lotnisko AL Asad w nocy na godzinę przed świtem. Lecąc na wysokości 8000 metrów zostali zestrzeleni pociskiem SA-2, który wybuchł w okolicach tylnej sekcji, wprowadzając samolot w płaski korkociąg. Po nieudanych próbach odzyskania kontroli nad samolotem obaj członkowie załogi katapultowali się na wysokości 3000 metrów. Wylądowali oddzielnie i ich dalsze losy różniły się diametralnie.

Pilot por.Jones został "namierzony" przez dwa samoloty A-10 spełniające rolę koordynatorów akcji ratunkowej i osłony - "Sandy" i uratowany przez śmigłowiec MH-53J Pave Low III z członkami operacyjnej jednostki specjalnej SOS /Special Operating Service/ na pokładzie. W trakcie operacji ratunkowej samoloty A-10 ostrzelały i zniszczyły zbliżające się ciężarówki z żołnierzami irackimi. Mniej szczęścia miał por.Slade. Dostał się do niewoli, był przesłuchiwany i bity. Po sześciu tygodniach, wraz z zakończeniem działań wojennych (28 lutego 1991), został repatriowany wraz z innymi jeńcami. Wymiany jeńców-pilotów odbyły się 4 i 12 marca 1991 roku. Tuż po zakończeniu działań bojowych z Zatoce Perskiej pojawił się tam najnowszy amerykański lotniskowiec USS Abraham Lincoln z dwoma dywizjonami Tomcatów (VF-114 i VF-213) na pokładzie. Po zakończeniu wojny w Zatoce Perskiej samoloty F-14 brały udział w operacji "Southern Watch" polegającej na patrolowaniu zdemilitaryzowanej strefy Iraku, poniżej 32 równoleżnika. 13 stycznia 1993 Tomcaty z lotniskowca USS "Kitty Hawk" przebywającego w Zatoce Perskiej osłaniały samoloty bombardujące wyrzutnie rakiet powietrze-ziemia SA-2 i SA-3 oraz stacje radarowe rozmieszczone w południowej strefie Iraku. W 1992 roku lotniskowce biorące udział w operacji "Southern Watch" /USS Kitty Hawk, USS Ranger/ brały także udział w operacji "Restore Hope" tj. w akcji pokojowej ONZ w Somalii. Niewiadomą jest udział irańskich Tomcatów w wojnie irańsko-irackiej. Zawieszenie dostaw części zamiennych do irańskich Tomcatów po obaleniu szacha, spowodowało stopniowe wykruszanie się maszyn ze służby liniowej. W chwili rozpoczęcia wojny z Irakiem we wrześniu 1980 roku, Iran posiadał 25-30 latających maszyn. Dokładna liczba samolotów pozostających w gotowości bojowej jest nieznana. Tomcaty były głównie wykorzystywane jako samoloty wczesnego ostrzegania oraz jako samoloty naprowadzania. Źródła irackie podają, że trzy irańskie Tomcaty zostały zestrzelone (dwa przez Mirage F-1 i jeden przez Miga-21). Z kolei źródła irańskie podają informacje o zestrzeleniu przez Tomcaty jednego Mirage'a F-1 i dwóch Mi-gów-21.

Co najmniej dwa irańskie Tomcaty zostały przekazane ZSRR w zamian za dostawy MiGów-29, a ich analiza pozwoliła na opracowanie odpowiedników systemów amerykańskich zastosowanych później na samolotach najnowszych generacji i przy projektowaniu nowych typów uzbrojenia (m.in. pociski dalekiego zasięgu R-33 dla samolotu MiG-31).

Dane taktyczno-techniczne:Rozpiętość max: 19,54 m
Długość całkowita: 19,10 m
Wysokość: 4,88 m
Pow. Nośna: 52,49 m2
Masa własna: 18191 kg
Masa max: 33724 kg
Zasięg: 3220 km