Diogenes z Synopy

Jeśli chcecie zobaczyć, czym był nurt filozoficzny zwany - cynizmem, przyjrzyjcie się postaci Diogenesa cynika żyjącego w IV wieku p.n.e. On to bowiem był - jeśli można tak powiedzieć - jednym z najznamienitszych piewców tego nurtu. On, choć nie był jego twórcą, jest najbardziej z nim kojarzony. Antystenes będący twórcą cynizmu był jednak tylko jego teoretykiem, a to właśnie Diogenes uczynił jego naukę sposobem życia i doprowadził ją do skrajności.

Według Diogenesa poszukiwanie przyjemności, żądza bogactwa i władzy na próżno angażują człowieka. Diogenes to kontestator wszelkich tradycyjnych wartości i konwenansów. Odrzuca naukę i wszelką kulturę, a życie człowieka redukuje do jego zwierzęcej natury i za istotne uznaję tylko te potrzeby, które są niezbędne do życia, jak np. jedzenie, spanie i inne biologiczne czynności, ale brane w skali minimalnej, czyli tyle ile trzeba i nic więcej.

Dla cynika życie nie domaga się potrzeby domu i stałego miejsca zamieszkania, a także korzystania z wygód. Sposób życia wskazuje człowiekowi zwierzę.

"Diogenes na widok przebiegającej myszy, która ani kryjówki nie szukała, ani nie lękała się ciemności, ani nie pragnęła niczego z tego, co [powszechnie] uchodzi za łakocie, znalazł odpowiedni do okoliczności sposób życia".¹
Jakkolwiek istotą życia było dla cynika życie proste (prymitywne), to jednak oprócz takiego "zwierzęcego" życia ważna była dla Diogenesa wolność. Na wolność w jego rozumieniu składała się:

* szczerość w mówieniu każdemu bez ogródek, co się myśli.

"Dionizjos stoik mówi, że wzięty do niewoli pod Cheroneą Diogenes został zaprowadzony przed Filipa, który go zapytał, kim jest, na co filozof odpowiedział: «Szpieguję Twoją nienasyconą zachłanność». Podziwiając jego odwagę, Filip wypuścił go na wolność".²

* szczerość, wolność w działaniach, zachowaniu, często naruszająca przyjęte normy. Chciał przez to pokazywać nienaturalny charakter pewnych zwyczajów.

"Zwykł był czynić wszystko publicznie, a więc i czyny należące do dziedzin Demetry i Afrodyty".³

"Raz w czasie uczty współbiesiadnicy rzucili Diogenesowi kości jak psu, on zaś jak pies oblał ich moczem".⁴
"Gdy go raz ktoś wprowadził do wspaniale urządzonego domu i pouczył, że nie wolno pluć na posadzkę, odchrząknąwszy splunął mu w twarz, mówiąc, że nie widzi odpowiedniejszego miejsca na ten cel."⁵

Niezły gagatek nam się wyłania z naszego filozofa :), ale kolejny cytat bije na głowę wszystkie wcześniejsze - w tumanach kurzu legają wszystkie normy, zniesmaczenie na twarzach już wykrzywia wszystkim usta :).

"Pewnego dnia masturbując się na placu targowym oświadczył: «Gdybyż i głód można było zaspokoić przez pocieranie pustego żołądka»".⁶

Mądrość i minimalizm w jednym spostrzeżeniu. To po prostu jest cynizm. Diogenes miał na celu tym czynem ukazać marność przyjemności związanych z życiem erotycznym. Pogardzał przyjemnościami, gdyż te mogą zagrażać wolności. Człowiek ulegając im może stać się niewolnikiem rzeczy i ludzi - a więc zatraci to, co najważniejsze.
Co więc jest najważniejsze dla Diogenesa - cynika?

Wystarczanie sobie samemu i niepotrzebowanie niczego.

"Gdy [Diogenes] wygrzewał się na słońcu w Kraneionie, stanął przy nim król Aleksander i powiedział: «Proś mię, o co chcesz!» - Na co Diogenes: «Nie zasłaniaj mi słońca»".⁷

Zastanawiające jest, z czego przy takich przekonaniach Diogenes żył? - Ano po prostu musiał oto prosić i żebrać. Tylko nie robił tego, jak by się mogło wydawać, z pokorą. Robił to z wyniosłością i hardością kogoś, komu się coś należy.

"Kiedy Diogenes potrzebował pieniędzy, mówił do swoich przyjaciół, że nie prosi o pieniądze, ale żąda ich zwrotu".⁸

Kim więc był Diogenes z Synopy? Był, jak sam najprawdopodobniej siebie nazwał, psem i był dumny z tego epitetu.

"schlebiam tym, którzy mi coś dają, obszczekuję tych, którzy mi nic nie dają, a złych gryzę".⁹

Był filozofem w 100%, gdyż to, co wyznawał było jednocześnie jego życiem. Żył swoją filozofią i za to go trzeba cenić. Choć nurt ten, skądinąd bardzo radykalny, nie cieszył się popularnością zbyt długo (dopóki żyli tak charyzmatyczni jego twórcy i kontynuatorzy jak Diogenes), to jednak dał podwaliny pod inne kierunki rozwoju myśli greckiej, bardziej rozwinięte i dopracowane. Przykładem jest stoicyzm.

Ale przecież może być on ciągle żywy dzięki Wam :) Może się znajdzie chętny i zamieszka tak jak Diogenes w beczce :) oraz będzie wcielał w życie jego idee ? Życzę powodzenia i wytrwałości.

Nie na darmo Diogenes głosił, chodząc z zapalona latarnią w ciągu dnia po rynku, «szukam człowieka».

Hehehehe, może znajdzie wyznawcę swoich idei? Jeśli tak to piszcie do redakcji. A wtedy możecie na mnie się powołać i żądać kufla piwa - ja stawiam, to Wam się należy :)