Zespół Przeciwminowy NATO w Gdańsku

Sojusz Północnoatlantycki przez cały czas, nawet w okresie pokoju, utrzymuje na morzach kilkanaście zespołów okrętowych o różnym przeznaczeniu. Część bierze udział w „wojnie z terroryzmem” czy operacjach przeciwko piratom. Inne wykonują odmienne, ale równie potrzebne zadania nie tylko na rzecz pojmowanego ściśle militarnie bezpieczeństwa żeglugi na morzach i oceanach, ale także stawiając czoła innym zagrożeniom, także dla cywilnych statków.

Okręty z SNMCMG-1 w Gdańsku (wideo)

Do tej grupy zalicza się zespół SNMCMG-1 – Standing NATO Mine CounterMeasure Group 1, czyli Stały Zespół Obrony Przeciwminowej NATO. Składa się on z pięciu okrętów, a w obecnej chwili jednostką flagową jest należący do Polskiej Marynarki Wojennej ORP Kontradmirał Xawery Czernicki. Zgodnie z nazwą zespół zajmuje się zagrożeniami powodowanymi przez miny, które – obojętnie czy współczesne, czy też pochodzące z zakończonych już konfliktów – wciąż stanowią jedno z największych zagrożeń dla komunikacji morskiej. W oficjalnych dokumentach zostało to ujęte jako zapewnienie ciągłej obrony przeciwminowej państw Sojuszu w celu utrzymania bezpieczeństwa żeglugi w Północnej części Europy. Tymi samymi zdaniami na Morzu Śródziemnym zajmuje się analogiczny zespół SNMCMG-2.

W chwili obecnej w skład zespołu wchodzi pięć okrętów:
- ORP Kontradmirał Xawery Czernicki – Polska
- HMS Walney – Wielka Brytania
- FGS Passau – Niemcy
- Hr. Ms. Middelburg – Holandia
- BNS Aster – Belgia

Wizyta tych okrętów w gdańskim porcie (jedynie Aster zacumował w Gdyni) wiąże się z ćwiczeniami, które potrwają od poniedziałku do czwartku na wodach Bałtyku. Oprócz okrętów należących do SNMCMG-1 w ćwiczeniach udział wezmą także inne okręty przeciwminowe PMW: niszczyciel min ORP Mewa i trałowce OORP Śniardwy, Mamry i Gopło.

Przez cały rok dowodzenie nad zespołem sprawuje PMW, a konkretnie kmdr por. Krzysztof Jan Rybak. Od początku roku zespół operował głównie na Morzu Północnym. W lutym okręty przeprowadziły bojową operację przeciwminową pod kryptonimem Beneficial Cooperation w południowej części Morza Północnego. Niszczyciele min zniszczyły ogółem 14 podwodnych niewybuchów (11 bomb i 3 miny) zawierających łącznie cztery tony materiałów wybuchowych. Dodatkowo Zespół sprawdził 17 hipotetycznych miejsc występowania niebezpiecznej amunicji. Następnie Zespół SNMCMG-1 wziął udział w międzynarodowym ćwiczeniu BUT/AUT 2010 wspólnie z okrętami i lotnictwem duńskiej i niemieckiej Marynarki Wojennej, które odbyło się na wodach Cieśnin Bałtyckich.


Okręty z SNMCMG-1 w Gdańsku (wideo)

Po zakończeniu manewrów z polską Marynarką Wojenną Stały Zespół Sił Obrony Przeciwminowej NATO przeprowadzi kolejne ćwiczenia międzynarodowe i operacje bojowe oczyszczania dna morskiego z niebezpiecznej amunicji pozostałych po I i II wojnie światowej^[1].

Okręty zespołu SNMCMG-1

1. ORP Kontradmirał Xawery Czernicki (511) – polski okręt wsparcia logistycznego, w latach 2008–2009 przebudowany w Stoczni Marynarki Wojennej w Gdyni do roli okrętu dowodzenia siłami obrony przeciwminowej. Przeznaczony jest do pełnienia funkcji okrętu dowodzenia siłami obrony przeciwminowej w narodowych i sojuszniczych zespołach. Możliwe jest to dzięki znacznemu rozbudowaniu systemów łączności i dowodzenia podczas przebudowy w Stoczni Marynarki Wojennej. Kosztem pomieszczeń dla żołnierzy desantu stworzono między innymi pomieszczenia dla żołnierzy sztabu sił obrony przeciwminowej. Ponadto okręt podtrzymał zdolność zaopatrywania w morzu okrętów w żywność, paliwo i amunicję (spełniając funkcję okrętu zaopatrzeniowego), prowadzenia drobnych remontów i obsługi okrętów. Może także służyć jako okręt-baza, w tym dla żołnierzy jednostek specjalnych. Ma dwa stanowiska dla samochodów ciężarowych na rufie, dostępne przez furty rufowe, dwa burtowe stanowiska przeładunkowe, służące do przekazywania ładunków o masie do 250 kg na okręty płynące obok w odległości do 60 m i rufowe stanowisko do przekazywania paliwa o wydajności 100 t/h. Może przewieźć dziesięć standardowych kontenerów 20-stopowych. Na rufie ma lądowisko dla śmigłowca o wymiarach 20x12 m. W skład wyposażenia wchodzi też armatka wodna do gaszenia pożarów^[2].

2. HMS Walney (M104) – brytyjski niszczyciel min typu Sandown. Jest czwartym z serii jednostek tego typu i drugim w historii okrętem Royal Navy, który nosi tę – pochodzącą od położonej u północno-zachodnich wybrzeży Anglii wyspy – nazwę. Budowa okrętu rozpoczęła się w 1991 roku, a już w następnym roku okręt wszedł do służby. W 2006 roku HMS Walney, operując do spółki z HMS Atherstone, odkrył w rzece Mersey tysiącfuntową (około 450 kg) bombę lotniczą z drugiej wojny światowej.W grudniu 2009 roku ogłoszono, że wkrótce okręt zostanie wycofany ze służby – być może stanie się to jeszcze w tym roku^[3].

3. FGS Passau (M1096) – niemiecki niszczyciel min należący do typu 333 Kulmbach. Początkowo wszystkie okręty tego typu były zbudowane jako trałowce typu 343 Hameln, a dopiero później zmodernizowano je i przebudowano na niszczyciele min. Głownia zmiana polegała na doposażeniu okrętów w bezzałogowe pojazdy podwodne typu Seefuchs, które służą do wykrywania i niszczenia min. Okręt – jeszcze jako trałowiec – wszedł do służby w grudniu 1990 roku. Wszystkie pięć okrętów tego typu wchodzi w skład 5. Dywizjonu Trałowców z bazą w Kilonii^[4].

4. Hr. Ms. Middelburg (M858) – niszczyciel min typu Tripartite. Okręty tego typu używane są przez siedem flot świata. Zostały opracowane wspólnie przez Francję, Holandię i Belgię, a pierwsze jednostki zaczęły wchodzić do służby już w roku 1983. Przeznaczone dla Holandii okręty oznaczono jako typ Alkmaar i zbudowano w stoczni van der Giessen. Łącznie powstało tam 18 jednostek, z czego 15 trafiło do Holandii, a 3 do Pakistanu. Później 5 okrętów służących w Holandii przekazano Łotwie^[5].

5. BNS Aster (M915) – jest to kolejny okręt typu Tripartite, tym razem zbudowany w Belgii. Wszedł do służby – jako pierwszy z belgijskiej serii tych okrętów w 1985 roku, a w czasie wodowania został ochrzczony przez samą królową Belgów – Paolę. Patronat nad okrętem objęło miasto Blankenberge. W latach 2004 – 2008 wszystkie belgijskie jednostki przeszły gruntowne modernizacje, które zwiększyły ich możliwości operacyjne. Ponieważ wszystkie belgijskie okręty mają nazwy pochodzące od kwiatów, często w literaturze określane są typem Kwiaty^[6].