Każda z osób interesujących się historią II wojny światowej prędzej czy później natrafi na pojęcie Wunderwaffe, czyli „cudownej broni”. O ile przetłumaczenie tego terminu jest banalnie łatwe, to określenie treści, jaka się za nim kryje, już nie. Jasny jest cel tworzenia konkretnych konstrukcji, a także przyczyny ich sukcesu lub porażki, jednak ich zaliczenie do grupy „cudownych” jest nad wyraz uznaniowe. Sami Niemcy nie do końca orientowali się w tej materii, a powojenni badacze, żartownisie i modelarze dołożyli swoje. Co ciekawe, nie wszystkie prototypy tworzone w ciągu 1945 roku są zaliczane jako „cudowne”. Opracowania w zasadzie pomijają mało wpływające na wyobraźnie pojazdy, na przykład transportery Kätzchen. Szeroko za to opisuje się „papierowe” warianty Pantery, czy pojazdy serii E. Często spotykaną praktyką jest również zaliczanie do „cudownych” konstrukcji maszyn, które zdążyły pojawić się na froncie i udowodnić swą skuteczność (Me 262) lub nieprzydatność (Me 323), a także projekty całkowicie „rozpracowane” przez alianckich wywiadowców podczas wojny (Panzerfaust i Panzerschreck).

Sześćdziesiąt lat po zakończeniu wojny problem urósł do takich rozmiarów, że objęcie go przez jednego człowieka stało się praktycznie niemożliwe. Stąd też zmuszony byłem do odrzucenia najbardziej fantastycznych papierowych założeń i konstrukcji niebędących już w 1945 niczym nowym. Skupiłem się na broniach, których rozwój osiągnął do maja 1945 roku przynajmniej stadium prototypu. Dzięki temu, mam nadzieję, Czytelnik otrzyma zwarty i jasny przegląd maszyn, dzięki którym III Rzesza, choć bombardowana i naciskana ze wszystkich stron, aż do ostatnich miesięcy wojny usiłowała wprowadzić w życie swe zapewnienia o tysiącletniej trwałości^[1].

Kilka słów o „cudowności”

Na skutek tajemnicy wojskowej niewiele wiadomości o nowych konstrukcjach docierało do zwykłych ludzi. Gdy w Londynie wystawiono Me 163, ludzie byli zdziwieni tym, jak ma małe śmigiełko (a była to turbina prądnicy). Napęd odrzutowy był dla wielu rzeczą niezrozumiałą. Nie powinno to zresztą dziwić, patrząc na maszyny dwudziestolecia międzywojennego, wśród których nie brakowało dwupłatów i pudełkowato wyglądających czołgów o słabym uzbrojeniu i cienkim pancerzu. W tej sytuacji nie powinno też dziwić, że człowiek wychowany w pierwszej połowie XX wieku miał kłopoty z rozróżnieniem i zrozumieniem konstrukcji, które rozwinęły się w pełni w jego drugiej połowie. W 1901 roku wielu nie wierzyło w narodziny samolotu, w 2000 roku ludzkość poważnie podchodziła do planów lotu na Marsa. Tak szybki rozwój techniki musiał wywołać u wielu poczucie dezorientacji, rodzącej mity. Niektóre z nich obalono po wojnie, przeprowadzając solidne badania niemieckich ośrodków doświadczalnych i przesłuchując naukowców, inne, szczególnie tworzone wiele lat po wojnie, są znacznie trudniejsze do wyjaśnienia.

Dyskutując o Wunderwaffe, nie sposób nie wspomnieć o całej masie oszustów i, nazwijmy to, nierzetelnych producentów, działających przed, w trakcie i po wojnie. Osoby te w różny sposób usiłowały „podkoloryzować” swoje produkty, niezależnie od branży, w której działali. Najłagodniejszym przykładem takiego marketingu jest reklamowanie na początku lat 50. szwajcarskich karabinów przeciwpancernych, używanych w ograniczonym zakresie przez Wehrmacht, jako „nazistowskich karabinów przeciwpancernych”. Tego typu działania prowadziły do pojawiania się przed wojną cudownych ładunków do przepalania pancerzy (w rzeczywistości zakamuflowanych ładunków kumulacyjnych) lub też karabinów, z których można strzelać do samolotów lecących na 2000 metrów bez odkładania poprawki. Swoje pięć minut zyskał również „wynalazca” promieni wysadzających zdalnie wrogie składy amunicji. Warto wspomnieć i o nieznanym niestety bliżej polskim wynalazcy, reklamującym ideę tworzenia potężnych wirów jako niezawodny środek przeciwlotniczy^[2].

Swoje „trzy grosze” dorzucili też współcześni graficy i żartownisie, produkując różnego rodzaju latające talerze, StG44 z podwieszonym granatnikiem oraz całkiem „nowe” modele broni pancernej. Osobne miejsce zajmują rekonstruktorzy pozujący z replikami różnych prototypów dla zabawy, a których to zdjęcia inne portale pokazują (świadomie czy nieświadomie) jako „dowody” na użycie tej czy innej broni w walce. Osobiście bardzo przyjaźnie podchodzę do tworzenia rozmaitych „superbroni”, o ile rzecz jasna wszyscy są poinformowani, że jest to wyłącznie żart. Jeśli jednak talent grafika znajduje ujście w tworzeniu „oryginalnych” zdjęć w celu zwiększenia popularności danej strony lub publikacji, mamy do czynienia z nagannym procederem.

Z fotografiami związany jest jeszcze jeden aspekt dzisiejszych dyskusji o Wunderwaffe. Interesujące konstrukcje, znajdowane po wojnie na terenie Niemiec i terytoriów okupowanych, poddawano dogłębnym badaniom, podczas których powstawała odpowiednia dokumentacja fotograficzna. Po latach, kiedy została udostępniona szerszej publiczności (wraz z częścią niemieckiej dokumentacji z testów poligonowych), szybko pojawiła się różnymi drogami w internecie. Powstała więc sytuacja, w której niektórzy początkujący pasjonaci popełniają błąd, uważając, że skoro istnieją liczne zdjęcia danej broni, musiała być szeroko rozpowszechniona. Owocem takiej sytuacji są między innymi pytania, który (nie „czy”, ale „który”) z czołowych niemieckich snajperów używał StG 44 z celownikiem nocnym.